ભાગ 1: પ્રસ્તાવના (Introduction) – પરીક્ષા માટે ફરજિયાત 6ઠ્ઠી સદી ઈ.સ.પૂ. ભારતીય ઇતિહાસનો એક નિર્ણાયક વળાંક છે. આ સમયગાળામાં ઉત્તર ભારતમાં 16 મહાજનપદોનો ઉદય થયો, જેમાંથી મગધ સૌથી શક્તિશાળી બન્યું. આ યુગમાં બૌદ્ધ અને જૈન ધર્મનો જન્મ થયો, સિક્કાઓનો પ્રથમ વખત ઉપયોગ શરૂ થયો, નગરીકરણનો બીજો તબક્કો આવ્યો, અને ભારતના પ્રથમ સામ્રાજ્ય (મૌર્ય)નો પાયો નંખાયો.
1. પરિચય અને સમયકાળ (Introduction and Chronology) વૈદિક યુગ ભારતીય ઇતિહાસનો તે સમયગાળો છે જ્યારે વેદોની રચના થઈ હતી. આ યુગ મુખ્યત્વે બે ભાગમાં વહેંચાયેલો છે: ઋગ્વૈદિક કાળ (Early Vedic Period) ઈ.સ.પૂ. 1500 – 1000 ઋગ્વેદની રચના, સપ્તસિંધુ પ્રદેશમાં વસવાટ, પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય ઉત્તર વૈદિક કાળ (Later Vedic Period) ઈ.સ.પૂ. 1000 – 600 અન્ય ત્રણ
સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના પતન બાદ ભારતમાં વૈદિક સંસ્કૃતિનો ઉદય થયો. આ સંસ્કૃતિના પ્રણેતા આર્યો હતા, જેઓ મધ્ય એશિયામાંથી આવ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે. ‘વૈદિક’ શબ્દ ‘વેદ’ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ ‘જ્ઞાન’ થાય છે. ચાલો, આ મહત્વપૂર્ણ સંસ્કૃતિને વિસ્તારપૂર્વક સમજીએ. 1. આર્યોનું આગમન અને ઉદ્ગમ સિદ્ધાંતો (Aryan Origins) આર્યો ક્યાંથી આવ્યા તે અંગે વિદ્વાનોમાં મતભેદ
આ લેખમાં શું છે? સિંધુ ઘાટી સંસ્કૃતિ (Indus Valley Civilization) – સંપૂર્ણ માહિતી 1. પરિચય (Introduction) સિંધુ ઘાટી સંસ્કૃતિ, જેને હડપ્પન સંસ્કૃતિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ભારતીય ઉપખંડના ઇતિહાસની સૌથી પ્રાચીન અને અદ્યતન શહેરી સંસ્કૃતિ છે. આ સંસ્કૃતિનો વિકાસ આશરે 3300 ઈ.સ. પૂર્વેથી 1300 ઈ.સ. પૂર્વે સુધી થયો હતો. તે વિશ્વની ત્રણ પ્રાચીન