લદ્દાખ, ભારતના સૌથી ઉત્તર ભાગમાં આવેલો એક કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે, જે તેની અપ્રતિમ કુદરતી સુંદરતા, ઊંચા પર્વતીય ઘાટ અને સમૃદ્ધ તિબેટીય સંસ્કૃતિ માટે જાણીતો છે. ‘ઉંચા ઘાટની ભૂમિ’ (Land of High Passes) તરીકે ઓળખાતો આ પ્રદેશ વિશ્વનું સૌથી ઊંચું યુદ્ધક્ષેત્ર (સિયાચીન ગ્લેશિયર) ધરાવે છે અને ‘લિટલ તિબેટ’ તરીકે પણ પ્રખ્યાત છે. ૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૯ના રોજ
પુડુચેરી, ભારતના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો એક અનોખો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે, જે તેના સમૃદ્ધ ફ્રેંચ વારસા, શાંત દરિયાકિનારા અને આધ્યાત્મિક વાતાવરણ માટે જાણીતો છે. તમિલ ભાષાના ‘પુટુ’ (નવું) અને ‘ચેરી’ (ગામ) શબ્દોથી બનેલું આ નામ “નવું ગામ” દર્શાવે છે. ભૂતપૂર્વ નામ ‘પોંડિચેરી’ (Pondicherry) એ ‘પાંડિચેરી’ (પાંડિઓનું ગામ) નું ફ્રેંચ રૂપ છે. આ પ્રદેશો ફ્રેંચ ભારત (French
દિલ્હી, ભારતની રાષ્ટ્રીય રાજધાની અને સત્તાવાર રીતે રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ (National Capital Territory – NCT) તરીકે ઓળખાતો આ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ભારતનું રાજકીય, વહીવટી અને સાંસ્કૃતિક હૃદય છે. ‘દિલ્લી’ તરીકે પ્રેમથી ઓળખાતું આ શહેર પ્રાચીન ઈન્દ્રપ્રસ્થથી લઈને આધુનિક નવી દિલ્હી સુધી, સદીઓથી સત્તા, સંસ્કૃતિ અને વિવિધતાનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. આજે તે ભારતની સૌથી મોટી મેટ્રોપોલિટન અર્થવ્યવસ્થાઓમાંની
દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ ભારતનું એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે, જે કુદરતી સૌંદર્ય, દરિયાકાંઠા અને જંગલો માટે જાણીતું છે. આ લેખમાં આપણે આ પ્રદેશ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી જાણીશું, જે ખાસ કરીને GPSC, UPSC અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. 1. મૂળભૂત માહિતી (Basic Profile) કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ નામ દાદરા અને
ચંડીગઢ, ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં શિવાલિક પર્વતમાળાની તળેટીમાં વસેલું એક અનોખું કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. ‘ચંડી’ (દેવી ચંડી) અને ‘ગઢ’ (કિલ્લો) શબ્દોથી બનેલું આ નામ “દેવી ચંડીનો કિલ્લો” દર્શાવે છે. તે સ્વતંત્ર ભારતનું પ્રથમ સુઆયોજિત શહેર છે અને પંજાબ તેમજ હરિયાણા બે રાજ્યોની સહિયારી રાજધાની છે. આધુનિક વાસ્તુકલાનો ઉત્કૃષ્ટ નમૂનો ગણાતું આ શહેર તેની સુંદરતા, સ્વચ્છતા અને શાંત
અંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ, બંગાળની ખાડીના દક્ષિણે હિંદ મહાસાગરમાં આવેલો ભારતનો એક અનોખો અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. લગભગ ૫૭૨ ટાપુઓથી બનેલો આ દ્વીપસમૂહ તેના અદભુત કુદરતી સૌંદર્ય, સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા, ઐતિહાસિક મહત્વ અને વિવિધ સ્વદેશી આદિવાસી સમુદાયો માટે જાણીતો છે. ‘કાળાપાણી’ની સેલ્યુલર જેલ, ભારતનો એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખી, અને વિશ્વના સૌથી અલિપ્ત આદિવાસી સમુદાયો
ઉત્તરાખંડ, ભારતના ઉત્તર ભાગમાં હિમાલયની તળેટીમાં વસેલું એક રમણીય અને ધાર્મિક રીતે સમૃદ્ધ રાજ્ય છે. સંસ્કૃત શબ્દો ‘ઉત્તર’ અને ‘ખંડ’ પરથી બનેલું આ નામ “ઉત્તરનો પ્રદેશ” દર્શાવે છે. પૌરાણિક ગ્રંથોમાં આ પ્રદેશ ‘કેદારખંડ’ (ગઢવાલ) અને ‘માનસખંડ’ (કુમાઉં) તરીકે ઓળખાતો હતો. તેના અસંખ્ય ધાર્મિક સ્થળો અને તીર્થધામોને કારણે તેને “દેવભૂમિ (Devbhumi)” – એટલે કે “દેવતાઓની ભૂમિ”
ઉત્તર પ્રદેશ, ભારતના ઉત્તર ભાગમાં આવેલું એક વિશાળ, ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે સમૃદ્ધ રાજ્ય છે. ‘ઉત્તર’ અને ‘પ્રદેશ’ શબ્દોથી બનેલું આ નામ “ઉત્તરનો પ્રદેશ” દર્શાવે છે. વસ્તીની દૃષ્ટિએ ભારતનું સૌથી મોટું રાજ્ય અને સમગ્ર વિશ્વમાં કોઈ પણ દેશનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય કે વિભાગ છે. તેને “ભારતનું હૃદય સ્થળ” (Heartland of India) પણ કહેવામાં
ત્રિપુરા, ભારતના પૂર્વોત્તર ભાગમાં આવેલું એક રમણીય અને સાંસ્કૃતિક રીતે સમૃદ્ધ રાજ્ય છે. ‘સાત બહેનો’ (Seven Sisters) ના સમૂહમાંનું આ રાજ્ય ત્રણ બાજુએ બાંગ્લાદેશથી ઘેરાયેલું છે. નામની ઉત્પત્તિ સ્થાનિક દેવી “ત્રિપુરા સુંદરી” (એક શક્તિપીઠ) સાથે જોડાયેલી છે, જે રાજ્યની આધ્યાત્મિક ઓળખને દર્શાવે છે. આ લેખમાં આપણે ત્રિપુરા રાજ્ય વિશે સંપૂર્ણ માહિતી મેળવીશું, જે વિદ્યાર્થીઓ અને
તમિલનાડુ, ભારતીય દ્વીપકલ્પના સૌથી દક્ષિણ ભાગમાં આવેલું એક સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અને આર્થિક રીતે પ્રગતિશીલ રાજ્ય છે. ‘તમિલ’ અને ‘નાડુ’ શબ્દોથી બનેલું આ નામ “તમિલ લોકોની ભૂમિ” દર્શાવે છે. તમિલ વિશ્વની સૌથી જૂની શાસ્ત્રીય ભાષાઓ પૈકીની એક છે, જે આજે પણ વ્યાપક ઉપયોગમાં છે. આ રાજ્ય તેના ભવ્ય મંદિરો, સમૃદ્ધ સંગીત અને નૃત્ય પરંપરાઓ, ઓટોમોબાઈલ