વિશ્વ, ભારત અને ગુજરાતના મહત્વપૂર્ણ સમાચારોનો સંગ્રહ
નમસ્કાર મિત્રો, આજે Daily Current Affairs 4 એપ્રિલ 2026 ના રોજ વિશ્વભરમાં અને ભારતમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની છે. ચાલો, આજના મુખ્ય સમાચારો પર એક નજર કરીએ.
1. IRENA રિપોર્ટ 2025: ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો નવીનીકરણીય ઊર્જા બજાર
આંતરરાષ્ટ્રીય નવીનીકરણીય ઊર્જા એજન્સી (International Renewable Energy Agency – IRENA) ના જણાવ્યા મુજબ, વર્ષ 2025માં ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો નવીનીકરણીય ઊર્જા બજાર બન્યો છે.
મુખ્ય આંકડા:
- સૌર ઉર્જા ક્ષમતા (ફેબ્રુઆરી 2026): 143.6 GW
- PM સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ: 30 લાખથી વધુ ઘરોમાં રૂફટોપ સોલર (લક્ષ્ય: FY2027 સુધી 1 કરોડ ઘરો)
- કુલ સ્થાપિત ઉર્જા ક્ષમતા: 500 GW પાર
- બિન-જીવાશ્મ ઇંધણ સ્ત્રોતોનો હિસ્સો: 51% થી વધુ
PM સૂર્ય ઘર: મુફ્ત બિજલી યોજના વિશે:
- કુલ બજેટ: ₹75,021 કરોડ
- ઉદ્દેશ્ય: 1 કરોડ ઘરોમાં સોલાર પેનલ લગાવીને દર મહિને 300 યુનિટ સુધી મફત વીજળી
IRENA વિશે:
- સ્થાપના: 26 જાન્યુઆરી 2009
- મુખ્યાલય: અબુ ધાબી, UAE
2. મ્યાંમારના નવા રાષ્ટ્રપતિ: મિન આંગ હ્લાઈંગ
મ્યાંમારના લશ્કરી વડા મિન આંગ હ્લાઈંગ (Min Aung Hlaing) ને એપ્રિલ 2026માં દેશના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા. તેમણે 584 મતોમાંથી 429 મત મેળવ્યા.
મ્યાંમાર વિશે:
- રાજધાની: નાયપ્યીડો (Naypyidaw)
- ચલણ: મ્યાંમાર ક્યાત (Myanmar Kyat)
- જૂનું નામ: બર્મા (1989માં નામ બદલાયું)
- ભારત સાથે સરહદ શેર કરતા 4 રાજ્યો: અરુણાચલ પ્રદેશ, નાગાલેન્ડ, મણિપુર, મિઝોરમ
- બ્રિટિશ શાસન: 1937 સુધી ‘બ્રિટિશ ઇન્ડિયા’નો ભાગ
3. ઈન્ટરનેટ શટડાઉન રિપોર્ટ 2025: ભારત બીજા સ્થાને
એક્સેસ નાઉ (Access Now) નામની વૈશ્વિક ડિજિટલ રાઈટ્સ સંસ્થાએ “Rising Repression Meets Global Resistance: Internet Shutdowns In 2025” રિપોર્ટ જારી કર્યો.
મુખ્ય તારણો:
- 2025માં કુલ શટડાઉન: 52 દેશોમાં 313 (2016 પછીનો સૌથી મોટો આંકડો)
- સૌથી વધુ શટડાઉન: એશિયા-પેસિફિક (11 દેશોમાં 195)
- ટોચ પર: મ્યાંમાર (95) – લગાતાર બીજા વર્ષે પ્રથમ
- ભારતનો રેન્ક: બીજો (65 શટડાઉન) – 2017 પછીનો સૌથી નીચો આંકડો
- 2016થી કુલ શટડાઉનમાં ભારતનો હિસ્સો: 2,102 માંથી 920
ભારતમાં ઈન્ટરનેટ શટડાઉન માટેનો કાયદો:
- ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ એક્ટ, 2023 હેઠળના ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ (ટેમ્પરરી સસ્પેન્શન ઓફ સર્વિસિસ) નિયમો, 2024
- મહત્તમ મર્યાદા: એક વખતમાં 15 દિવસ
એક્સેસ નાઉ વિશે:
- સ્થાપના: 2009
- મુખ્યાલય: ન્યૂ યોર્ક, યુએસએ
- #KeepItOn અભિયાન: 2016માં શરૂ
4. આંતરરાષ્ટ્રીય ખાણ જાગૃતિ દિવસ (4 એપ્રિલ)
દર વર્ષે 4 એપ્રિલના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય ખાણ જાગૃતિ દિવસ (International Land Mines Awareness Day) ઉજવવામાં આવે છે.
મહત્વપૂર્ણ તથ્યો:
- શરૂઆત: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) દ્વારા 2005
- પ્રથમ ઉજવણી: 4 એપ્રિલ 2006
- 2026ની થીમ: “Invest In Peace; Invest In Mine Action”
- 2025ની થીમ: “Safe Futures Start Here”
ઉદ્દેશ્ય: ભૂમિ ખાણો અને યુદ્ધના વિસ્ફોટક અવશેષોથી ઉત્પન્ન ખતરાઓ પ્રત્યે વૈશ્વિક જાગૃતિ વધારવી.
5. PM-KUSUM યોજનાની સમયમર્યાદા વધારી
નવીન અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય (MNRE) એ PM-KUSUM યોજના ની સમયમર્યાદા વધારીને 31 માર્ચ 2027 કરી દીધી.
PM-KUSUM વિશે:
- સંપૂર્ણ નામ: પ્રધાનમંત્રી કિસાન ઉર્જા સુરક્ષા એવમ ઉત્થાન મહાભિયાન
- શરૂઆત: 2019
- કુલ બજેટ: ₹34,422 કરોડ
- FY 2026-27 બજેટ: ₹5,000 કરોડ
- ઉદ્દેશ્ય: કિસાનોને સિંચાઈ માટે સોલાર પંપ અને ખેતીની જમીન પર ડિસેન્ટ્રલાઈઝ્ડ સોલાર પાવર પ્લાન્ટ
6. MLCમાં રમનારા પ્રથમ ભારતીય: રવિચંદ્રન અશ્વિન
ભારતના દિગ્ગજ સ્પિનર રવિચંદ્રન અશ્વિન (Ravichandran Ashwin) મેજર લીગ ક્રિકેટ (Major League Cricket – MLC) માં રમનારા પ્રથમ ભારતીય ખેલાડી બન્યા છે. તેમને સાન ફ્રાન્સિસ્કો યુનિકોર્ન્સ ટીમે 2026 સીઝન માટે સાઇન કર્યા.
MLC વિશે:
- શરૂઆત: 2023
- ટીમોની સંખ્યા: 6
- આગામી સીઝન: 18 જૂન 2026થી
અશ્વિન વિશે:
- જન્મ: 17 સપ્ટેમ્બર 1986, ચેન્નઈ (તમિલનાડુ)
- પુરસ્કારો: અર્જુન (2015), પદ્મશ્રી (2025)
- આંતરરાષ્ટ્રીય વિકેટ: 765 (287 મેચોમાં)
7. જનગણના 2027ના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર: સુદર્શન પટ્ટનાયક
ભારત સરકારે જનગણના 2027 (Census 2027) ના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર તરીકે આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિના સેન્ડ આર્ટિસ્ટ સુદર્શન પટ્ટનાયક (Sudarsan Pattnaik) ની નિમણૂક કરી. આ નિમણૂક ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવી.
જનગણના 2027 વિશે:
- ભારતની 16મી રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરી (આઝાદી બાદ 8મી)
- પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી (મોબાઈલ એપ + સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ)
- અધિકૃત માસ્કોટ: “પ્રગતિ” (સ્ત્રી) અને “વિકાસ” (પુરુષ)
સુદર્શન પટ્ટનાયક વિશે:
- જન્મ: 15 એપ્રિલ 1977, પુરી (ઓડિશા)
- પદ્મશ્રી: 2014
- વિશેષતા: ઈટાલિયન સેન્ડ આર્ટ એવોર્ડ (2019) અને ફ્રેડ ડેરિંગ્ટન સેન્ડ માસ્ટર એવોર્ડ 2025 જીતનારા પ્રથમ ભારતીય
8. RoSCTL યોજના: 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી વિસ્તાર
કાપડ મંત્રાલય (Ministry of Textiles) એ પરિધાન (એપેરલ/ગારમેન્ટ્સ) ના નિકાસ માટે રેબેટ ઓફ સ્ટેટ એન્ડ સેન્ટ્રલ ટેક્સિસ એન્ડ લેવીઝ (RoSCTL) યોજનાની સમયમર્યાદા વધારીને 30 સપ્ટેમ્બર 2026 કરી દીધી.
RoSCTL યોજના વિશે:
- શરૂઆત: 7 માર્ચ 2019 (જૂની RoSL યોજનાના સ્થાને)
- ઉદ્દેશ્ય: નિકાસ કરેલા ઉત્પાદનો પર લાગેલા રાજ્ય અને કેન્દ્રીય કર (જે અન્ય યોજનાઓમાં રિફંડ નથી થતા) પરત કરવા
- રિફંડ: ડ્યુટી ક્રેડિટ સ્ક્રિપ્સ (e-scrips) ના સ્વરૂપમાં, 1 વર્ષ માટે માન્ય
9. NATOનો 77મો સ્થાપના દિવસ (4 એપ્રિલ)
નોર્થ એટલાન્ટિક ટ્રીટી ઓર્ગેનાઈઝેશન (NATO) 4 એપ્રિલ 2026 ના રોજ પોતાનો 77મો સ્થાપના દિવસ ઉજવી રહ્યું છે.
NATO વિશે:
- સ્થાપના: 1949 (12 સ્થાપક દેશો દ્વારા, વોશિંગ્ટન સંધિ)
- મુખ્યાલય: બ્રસેલ્સ, બેલ્જિયમ
- સભ્ય દેશો: 32 (31મો: ફિનલેન્ડ 2023, 32મો: સ્વીડન 2024)
- મહાસચિવ: માર્ક રુટે (Mark Rutte)
- સંરક્ષણ ખર્ચ લક્ષ્ય: GDPનો 2%
- 2026નો શિખર સંમેલન યજમાન: તુર્કી (Turkey)
નોંધ: માર્ચ 2026માં NATOએ આર્કટિક પ્રદેશ (નોર્વેના ઉત્તરી ભાગ) માં કોલ્ડ રિસ્પોન્સ 2026 સૈન્ય અભ્યાસ યોજ્યો.
10. ભારતની ત્રીજી પરમાણુ સબમરીન ‘INS અરિધમન’ કમિશન
ભારતે પોતાની ત્રીજી પરમાણુ-સંચાલિત બેલિસ્ટિક મિસાઈલ સબમરીન (SSBN) INS અરિધમન (INS Aridhaman) ને કમિશન કરી છે.
ભારતની SSBN સબમરીન્સ:
| 1 | INS અરિહંત (INS Arihant) | 2009 | 2016 |
| 2 | INS અરિઘટ (INS Arighat) | – | ઓગસ્ટ 2024 |
| 3 | INS અરિધમન (INS Aridhaman) | – | એપ્રિલ 2026 |
INS અરિધમન વિશે:
- વર્ગ: અરિહંત-વર્ગ (Nuclear-powered Ballistic Missile Submarine)
- વિસ્થાપન: ~6000 ટન (સપાટી), ~7000 ટન (પાણી અંદર)
વ્યૂહાત્મક મહત્વ:
- ન્યુક્લિયર ટ્રાયડ (ભૂમિ + હવા + સમુદ્ર) ને મજબૂત કરે છે
- સેકન્ડ સ્ટ્રાઈક ક્ષમતા (પરમાણુ હુમલા બાદ જવાબ આપવાની તાકાત) સુરક્ષિત કરે છે
નોંધ: આ સાથે વિશાખાપટનમ માં અદ્યતન સ્ટીલ્થ ફ્રિગેટ INS તારાગિરી (INS Taragiri) ને પણ નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું. તેનું નિર્માણ પ્રોજેક્ટ 17A હેઠળ મઝગાંવ ડોક શિપબિલ્ડર્સ લિમિટેડ (MDL) દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે.
4 એપ્રિલ 2026 કરંટ અફેર્સ | આજના મહત્વપૂર્ણ MCQ – પરીક્ષા લક્ષી પ્રશ્નો
પ્રશ્ન 1: આંતરરાષ્ટ્રીય નવીનીકરણીય ઊર્જા એજન્સી (IRENA) ની નવીનતમ રિપોર્ટ મુજબ, 2025માં ભારત વિશ્વનો કયો સૌથી મોટો નવીનીકરણીય ઊર્જા બજાર બન્યો છે?
A) 1લો
B) 2જો
C) 3જો
D) 4થો
જવાબ: C) 3જો
પ્રશ્ન 2: મ્યાંમારના નવા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે કોને ચૂંટવામાં આવ્યા છે?
A) મિન આંગ હ્લાઈંગ
B) આંગ સાન સૂ કી
C) ન્યો સો
D) નાન ની ની એ
જવાબ: A) મિન આંગ હ્લાઈંગ
પ્રશ્ન 3: વર્ષ 2025માં ઈન્ટરનેટ શટડાઉનના મામલે ભારતનો વૈશ્વિક રેન્ક શું હતો?
A) 1લો
B) 2જો
C) 3જો
D) 4થો
જવાબ: B) 2જો
પ્રશ્ન 4: આંતરરાષ્ટ્રીય ખાણ જાગૃતિ દિવસ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A) 2 એપ્રિલ
B) 3 એપ્રિલ
C) 4 એપ્રિલ
D) 5 એપ્રિલ
જવાબ: C) 4 એપ્રિલ
પ્રશ્ન 5: PM-KUSUM યોજનાની સમયમર્યાદા વધારીને ક્યાં સુધી કરવામાં આવી છે?
A) માર્ચ 2026
B) ડિસેમ્બર 2026
C) માર્ચ 2027
D) માર્ચ 2028
જવાબ: C) માર્ચ 2027
પ્રશ્ન 6: મેજર લીગ ક્રિકેટ (MLC) માં રમનારા પ્રથમ ભારતીય ખેલાડી કોણ બન્યા છે?
A) વિરાટ કોહલી
B) રોહિત શર્મા
C) જસપ્રીત બુમરાહ
D) રવિચંદ્રન અશ્વિન
જવાબ: D) રવિચંદ્રન અશ્વિન
પ્રશ્ન 7: ભારત સરકાર દ્વારા ‘જનગણના 2027’ ના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર તરીકે કોને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે?
A) રઘુ રાઈ
B) સુદર્શન પટ્ટનાયક
C) એમ.એફ. હુસૈન
D) અમિતાભ બચ્ચન
જવાબ: B) સુદર્શન પટ્ટનાયક
પ્રશ્ન 8: કાપડ મંત્રાલયે પરિધાન નિકાસ માટે Rebate of State and Central Taxes and Levies (RoSCTL) યોજનાની સમયમર્યાદા ક્યાં સુધી વધારી છે?
A) 30 સપ્ટેમ્બર 2026
B) 31 માર્ચ 2026
C) 31 ડિસેમ્બર 2026
D) 31 માર્ચ 2027
જવાબ: A) 30 સપ્ટેમ્બર 2026
પ્રશ્ન 9: તાજેતરમાં ભારતીય નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવેલી ત્રીજી પરમાણુ-સંચાલિત બેલિસ્ટિક મિસાઈલ સબમરીન (SSBN) નું નામ શું છે?
A) INS અરિહંત
B) INS અરિઘટ
C) INS અરિધમન
D) INS તારાગિરી
જવાબ: C) INS અરિધમન
પ્રશ્ન 10: NATOનું મુખ્યાલય ક્યાં આવેલું છે?
A) પેરિસ, ફ્રાન્સ
B) લંડન, યુકે
C) બ્રસેલ્સ, બેલ્જિયમ
D) વોશિંગ્ટન, યુએસએ
જવાબ: C) બ્રસેલ્સ, બેલ્જિયમ