24 માર્ચ 2026ના કરંટ અફેર્સ અને મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ

નમસ્કાર મિત્રો, આજે 24 માર્ચ 2026ના રોજ બનેલી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓની સમજૂતી અહીં આપવામાં આવી છે. આજના મુખ્ય સમાચારોમાં ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ (GTI) 2026, વિશ્વ ક્ષય રોગ દિવસ, નવી CGSMFI 2.0 યોજના, ભારતના સૌથી મોટા સ્ટીલ પ્લાન્ટનો શિલાન્યાસ, પ્રારંભ 2026 અભિયાન અને ભારતના પ્રથમ LPG ATMનો સમાવેશ થાય છે.

1. ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ (GTI) 2026

Global Terrorism Index (GTI) એ વિશ્વના દેશોમાં આતંકવાદની સ્થિતિ અને તેના પ્રભાવનું મૂલ્યાંકન કરતો વાર્ષિક અહેવાલ છે. આ અહેવાલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ઇકોનોમિક્સ એન્ડ પીસ (IEP) દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે, જે સિડની, ઓસ્ટ્રેલિયા સ્થિત એક આંતરરાષ્ટ્રીય થિંક ટેન્ક છે.

IEP સંસ્થા વિશે વિસ્તૃત માહિતી

વિગત	માહિતી
સંપૂર્ણ નામ	Institute for Economics and Peace (IEP)
સ્થાપના	2007
મુખ્યાલય	સિડની, ઓસ્ટ્રેલિયા
સ્થાપક	સ્ટીવ કિલેલિયા (Steve Killelea)
મુખ્ય પ્રકાશનો	1. ગ્લોબલ પીસ ઇન્ડેક્સ (GPI) – 2007થી 2. ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ (GTI) – 2012થી
ઉદ્દેશ્ય	શાંતિના આર્થિક લાભો અને હિંસાના આર્થિક ખર્ચને સમજાવીને વિશ્વભરમાં શાંતિને પ્રોત્સાહન આપવું

મહત્વપૂર્ણ: IEP દ્વારા જારી કરાતો ગ્લોબલ પીસ ઇન્ડેક્સ (GPI) વિશ્વના 163 દેશોમાં શાંતિની સ્થિતિ દર્શાવે છે. GTI તેનું જ એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ છે જે ફક્ત આતંકવાદ પર કેન્દ્રિત છે.

GTI 2026 ના મુખ્ય તારણો

1. રેન્કિંગ પદ્ધતિ:

• GTI 2026માં કુલ 163 દેશોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
• દેશોને 0 (ન્યૂનતમ અસર)થી 10 (અત્યંત અસર)ના સ્કોર પર રેન્ક આપવામાં આવે છે.
• રેન્કિંગ નીચેના પરિબળો પર આધારિત છે:
  • આતંકવાદી હુમલાઓની સંખ્યા
  • મૃત્યુઆંક
  • ઘાયલોની સંખ્યા
  • અપહરણની ઘટનાઓ
  • મિલકતના નુકસાનનો અંદાજ

2. ટોચના 3 દેશો (સૌથી વધુ પ્રભાવિત):

ક્રમ	દેશ	મુખ્ય કારણ
1	પાકિસ્તાન	તહેરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP), બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી (BLA) જેવા સંગઠનોની સક્રિયતા; અફઘાનિસ્તાનની અસ્થિરતાની આડઅસર
2	બુર્કિના ફાસો	સાહેલ પ્રદેશમાં જિહાદી સંગઠનો (ISIS, અલ-કાયદા સંલગ્ન)ની સક્રિયતા; સરકારી નિયંત્રણમાં નબળાઈ
3	નાઇજીરિયા	બોકો હરામ અને ISIS-પશ્ચિમ આફ્રિકા પ્રાંત (ISWAP)ની સક્રિયતા; ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રદેશમાં અસ્થિરતા

3. પાકિસ્તાનની સ્થિતિ – ઐતિહાસિક સંદર્ભ:

• 2011 પછી પ્રથમ વખત પાકિસ્તાન આ સૂચિમાં પ્રથમ સ્થાને આવ્યું છે.
• 2011માં પાકિસ્તાન પણ પ્રથમ સ્થાને હતું, જ્યારે તે સમયે અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધની સીધી અસર પાકિસ્તાન પર થઈ રહી હતી.
• 2015-2023 દરમિયાન બુર્કિના ફાસો સૌથી ઉપર રહ્યું હતું.
• 2025માં પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદી હુમલાઓમાં 1,139 મૃત્યુ થયાં, જે 2013 પછીનો સૌથી મોટો આંકડો છે.
• મૃત્યુઆંકમાં આ વધારો મુખ્યત્વે ખૈબર પખ્તૂનખ્વા અને બલૂચિસ્તાન પ્રાંતોમાં જોવા મળ્યો.

4. ભારતની સ્થિતિ:

• ભારતનો રેંક 13મો છે.
• 2021માં ભારતનો રેંક 8મો હતો, જેમાં સતત ઘટાડો થયો છે. આ સકારાત્મક સંકેત છે.
• જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આતંકવાદી ઘટનાઓમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.
• ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યોમાં શાંતિ પ્રક્રિયાઓને કારણે હિંસામાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
• જોકે, નક્સલવાદ (Left Wing Extremism) હજુ પણ ચિંતાનો વિષય છે, ખાસ કરીને છત્તીસગઢ, ઝારખંડ અને ઓડિશાના કેટલાક ભાગોમાં.

5. પ્રાદેશિક વિશ્લેષણ (દક્ષિણ એશિયા):

દેશ	રેંક	સ્થિતિ
પાકિસ્તાન	1	સૌથી ખરાબ
અફઘાનિસ્તાન	4	તાલિબાન શાસન છતાં ISIS-ખોરાસાન સક્રિય
ભારત	13	સુધારો થઈ રહ્યો છે
બાંગ્લાદેશ	25	આંતરિક રાજકીય અસ્થિરતા અસરકારક
શ્રીલંકા	70	2019ના હુમલા બાદ સ્થિતિ સુધરી
નેપાળ	120	માઓવાદી સંઘર્ષ બાદ શાંતિ

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. IEPનું મુખ્યાલય: સિડની, ઓસ્ટ્રેલિયા
2. IEPની સ્થાપના: 2007
3. GTIની શરૂઆત: 2012
4. GPIની શરૂઆત: 2007
5. 2026માં ભારતનો રેંક: 13મો
6. 2026માં પ્રથમ સ્થાન: પાકિસ્તાન
7. પાકિસ્તાનમાં મૃત્યુઆંક: 1,139 (વર્ષ 2025)

2. વિશ્વ ક્ષય રોગ દિવસ (World Tuberculosis Day) 2026

વિશ્વ ક્ષય રોગ દિવસ દર વર્ષે 24 માર્ચના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનું ઐતિહાસિક મહત્વ નીચે મુજબ છે:

24 માર્ચ 1882: જર્મન વૈજ્ઞાનિક ડૉ. રોબર્ટ કોચ (Dr. Robert Koch) એ બર્લિનની ફિઝિયોલોજિકલ સોસાયટી સમક્ષ જાહેરાત કરી કે તેમણે TB માટે જવાબદાર બેક્ટેરિયા શોધી કાઢ્યું છે. આ બેક્ટેરિયાનું નામ માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ (Mycobacterium Tuberculosis) રાખવામાં આવ્યું.

શા માટે આ શોધ મહત્વપૂર્ણ હતી?

• આ શોધ પહેલાં TB એક અજ્ઞાત અને ભયાનક રોગ માનવામાં આવતો હતો.
• બેક્ટેરિયાની શોધથી તેના નિદાન, સારવાર અને નિવારણ માટેનો માર્ગ મોકળો થયો.
• ડૉ. રોબર્ટ કોચને 1905માં આ શોધ બદલ નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો.

દિવસની શરૂઆત:

• 1982માં વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO) અને આંતરરાષ્ટ્રીય યુનિયન અગેન્સ્ટ ટ્યુબરક્યુલોસિસ એન્ડ લંગ ડિસીઝ (IUATLD) દ્વારા આ દિવસની શરૂઆત કરવામાં આવી.
• 1982 એ રોબર્ટ કોચની શોધની 100મી વર્ષગાંઠ હતી.

TB રોગ વિશે વિસ્તૃત માહિતી

TB શું છે?

• ટ્યુબરક્યુલોસિસ (TB) એ એક ચેપી (Infectious) રોગ છે જે માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ બેક્ટેરિયાથી થાય છે.
• તે મુખ્યત્વે ફેફસાં (Lungs) ને અસર કરે છે, પરંતુ મગજ, કિડની, કરોડરજ્જુ અને અન્ય અંગોને પણ અસર કરી શકે છે.
• તે હવાજન્ય (Airborne) રોગ છે – ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના ઉધરસ, છીંક કે વાત કરવાથી બેક્ટેરિયા હવામાં ફેલાય છે.

TBના પ્રકારો:

પલ્મોનરી TB	ફેફસાંને અસર કરે છે (સૌથી સામાન્ય)
એક્સ્ટ્રા-પલ્મોનરી TB	ફેફસાં સિવાયના અન્ય અંગોને અસર કરે છે
મલ્ટિડ્રગ-રેઝિસ્ટન્ટ TB (MDR-TB)	સામાન્ય દવાઓથી સારવાર ન થતી TB
એક્સ્ટેન્સિવલી ડ્રગ-રેઝિસ્ટન્ટ TB (XDR-TB)	લગભગ તમામ દવાઓ સામે પ્રતિરોધક TB

TBની રસી:

• BCG (Bacille Calmette-Guérin) રસી શિશુઓને TBથી બચાવવા માટે આપવામાં આવે છે.
• આ રસીની શોધ ફ્રેન્ચ વૈજ્ઞાનિકો અલ્બર્ટ કેલ્મેટ અને કેમિલ ગુરિન દ્વારા 1921માં કરવામાં આવી હતી.
• ભારતમાં BCG રસી રાષ્ટ્રીય રસીકરણ કાર્યક્રમ (UIP) હેઠળ આપવામાં આવે છે.

વિશ્વ TB દિવસ 2026 – થીમ અને ઉદ્દેશ્ય

થીમ 2026: “Yes! We can end TB – Led by countries, powered by people”

થીમનું વિશ્લેષણ:

• “Led by countries” – દરેક દેશે પોતાની વસ્તી વિષયક, સામાજિક અને આર્થિક પરિસ્થિતિ મુજબ TB નાબૂદી માટે વ્યૂહરચના બનાવવી.
• “Powered by people” – સમુદાયો, નાગરિક સંગઠનો, આરોગ્ય કાર્યકર્તાઓ અને સામાન્ય નાગરિકોની ભાગીદારી આ અભિયાનની કરોડરજ્જુ છે.

વૈશ્વિક લક્ષ્યાંક:

• WHOનો ‘એન્ડ TB સ્ટ્રેટેજી’ 2015-2035 માટે છે.
• લક્ષ્યાંકો:
  • 2030 સુધીમાં TBથી થતા મૃત્યુમાં 90% ઘટાડો
  • 2030 સુધીમાં નવા કેસોમાં 80% ઘટાડો
  • 2035 સુધીમાં TBનો સંપૂર્ણ નાબૂદી

ભારતમાં TB નાબૂદીના પ્રયાસો

ભારતનો લક્ષ્યાંક:

• ભારતે વૈશ્વિક લક્ષ્યાંક (2030) કરતાં 5 વર્ષ પહેલાં, એટલે કે 2025 સુધી TBને સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.
• આ લક્ષ્યાંક સૌપ્રથમ 2018માં નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલા ‘એન્ડ TB સમિટ’ માં જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

મુખ્ય પહેલો:

પ્રધાનમંત્રી TB મુક્ત ભારત અભિયાન	2022માં શરૂ; સમુદાય ભાગીદારી દ્વારા TB દર્દીઓને પોષણ સહાય
નિક્ષય 2.0 પોર્ટલ	TB દર્દીઓની નોંધણી, સારવાર ટ્રેકિંગ અને દેખરેખ માટે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ
નિક્ષય પોષણ યોજના	દર્દીઓને સારવાર દરમિયાન માસિક ₹500 ની આર્થિક સહાય
TB મુક્ત ગ્રામ પંચાયત અભિયાન	ગ્રામીણ સ્તરે TB નાબૂદી માટે સ્થાનિક પ્રયાસો
વેસ્ટલર (Vestlar)	ડિજિટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટૂલ; દૂરના વિસ્તારોમાં TB શોધવા માટે AI-આધારિત

ભારતમાં TBની વર્તમાન સ્થિતિ:

• ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ 26 લાખ નવા TB કેસ નોંધાય છે (વિશ્વના કુલ કેસોમાં 27% હિસ્સો).
• ભારતમાં TBથી દર વર્ષે લગભગ 4 લાખ મૃત્યુ થાય છે.
• ભારત સરકારે 2025 સુધીમાં TB મૃત્યુદર 90% ઘટાડવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. વિશ્વ TB દિવસ: 24 માર્ચ
2. રોબર્ટ કોચની શોધ: 24 માર્ચ 1882
3. દિવસની શરૂઆત: 1982 (WHO દ્વારા)
4. થીમ 2026: “Yes! We can end TB – Led by countries, powered by people.”
5. TB બેક્ટેરિયા: માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ
6. TB રસી: BCG (Bacille Calmette-Guérin)
7. ભારતનો લક્ષ્યાંક: 2025 સુધી TB નાબૂદી
8. ભારતની મુખ્ય યોજનાઓ: પ્રધાનમંત્રી TB મુક્ત ભારત અભિયાન, નિક્ષય 2.0

3. ઑનલાઇન ગેમિંગ પર સરકારી કાર્યવાહી

ભારતમાં ઑનલાઇન ગેમિંગ ઉદ્યોગ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી વિકસ્યો છે. જોકે, આ સાથે ગેરકાયદેસર જુગાર, સટ્ટાબાજી અને નાણાકીય છેતરપિંડીના બનાવોમાં પણ વધારો થયો છે.

સમસ્યા શું હતી?

• ઘણી ઑનલાઇન એપ્લિકેશન્સ અને વેબસાઇટ્સ ‘ગેમિંગ’ના નામે જુગારને પ્રોત્સાહન આપતી હતી.
• આ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા લોકોને ઝડપી પૈસા કમાવાની લાલચ આપવામાં આવતી હતી.
• ઘણા લોકોએ આમાં મોટી નાણાકીય ખોટ વેઠી, કેટલાક કિસ્સાઓમાં આત્મહત્યા સુધીના બનાવો બન્યા.

કાર્યવાહી:

• કેન્દ્ર સરકારે 300 ગેરકાયદેસર જુગાર અને સટ્ટાબાજી સાથે જોડાયેલી વેબસાઇટ્સ અને એપ્લિકેશન્સને બ્લોક કરી દીધી.
• અત્યાર સુધીમાં કુલ 8,400 પ્લેટફોર્મ્સ બંધ કરવામાં આવ્યા છે.
• આમાંથી 4,900 પ્લેટફોર્મ્સ નવા ગેમિંગ કાયદા ‘પ્રમોશન એન્ડ રેગ્યુલેશન ઑફ ઑનલાઇન ગેમિંગ એક્ટ, 2025’ આવ્યા બાદ દૂર કરવામાં આવ્યા છે.

પ્રમોશન એન્ડ રેગ્યુલેશન ઑફ ઑનલાઇન ગેમિંગ એક્ટ, 2025

કાયદાની મુખ્ય જોગવાઈઓ:

જોગવાઈ	વિગત
વ્યાખ્યા	‘ઑનલાઇન ગેમિંગ’ અને ‘રિયલ મની ગેમ્સ’ની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા કરી
SRO (Self-Regulatory Organization)	તમામ ઑનલાઇન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ્સે SRO હેઠળ નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત
KYC (Know Your Customer)	દરેક ખેલાડીની KYC ફરજિયાત; 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિઓને પ્રતિબંધ
ગ્રાહક સુરક્ષા	દૈનિક, સાપ્તાહિક અને માસિક ખર્ચની મર્યાદા; ખેલાડી સ્વયં સેટ કરી શકે
જાહેરાત મર્યાદાઓ	ગેમિંગની જાહેરાતોમાં ‘ઝડપી કમાણી’ જેવા ભ્રામક સંદેશા પર પ્રતિબંધ
દંડની જોગવાઈ	ઉલ્લંઘન કરનાર પ્લેટફોર્મ્સ પર ₹5 કરોડ સુધીનો દંડ અને 3 વર્ષ સુધીની કેદ

કાયદાનો ઉદ્દેશ્ય:

1. લોકોને ઑનલાઇન મની ગેમ્સની ખરાબ લતથી બચાવવા
2. નાણાકીય નુકસાન અને છેતરપિંડી અટકાવવી
3. કાયદેસર ગેમિંગ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવું
4. સાયબર સુરક્ષાના ધોરણો સુનિશ્ચિત કરવા

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. બંધ કરાયેલી વેબસાઇટ્સ: 300 (તાજેતરમાં), કુલ 8,400
2. નવો ગેમિંગ કાયદો: પ્રમોશન એન્ડ રેગ્યુલેશન ઑફ ઑનલાઇન ગેમિંગ એક્ટ, 2025
3. કાયદો લાગુ: 2025
4. નિયમનકારી માળખું: SRO (Self-Regulatory Organization) આધારિત
5. ઉદ્દેશ્ય: લોકોને આર્થિક નુકસાનથી બચાવવા

4. CGSMFI 2.0: માઇક્રોફાઇનાન્સ સંસ્થાઓ માટે ક્રેડિટ ગેરંટી યોજના

માઇક્રોફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન્સ (MFIs) એ નાના ઉધારીઓને નાની રકમના લોન (માઇક્રોલોન) આપતી સંસ્થાઓ છે. આ સંસ્થાઓ મુખ્યત્વે ગ્રામીણ વિસ્તારો, મહિલાઓ, સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs) અને નાના ઉદ્યોગસાહસિકોને સેવા આપે છે.

સમસ્યા શું છે?

• MFIs પોતે નાની સંસ્થાઓ હોય છે, જેમને બેંકો પાસેથી લોન મેળવવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
• બેંકો MFIsને ઉચ્ચ વ્યાજદરે લોન આપે છે અથવા સુરક્ષા (Collateral)ની માંગ કરે છે.
• આને કારણે MFIsના ખર્ચમાં વધારો થાય છે, જે આખરે અંતિમ ઉધારીઓ પર વ્યાજના રૂપમાં પડે છે.

ઉકેલ:

• કેન્દ્ર સરકારે MFIsને મજબૂતી આપવા માટે CGSMFI 2.0 (Credit Guarantee Scheme for Microfinance Institutions 2.0) શરૂ કરી છે.
• આ યોજના બેંકો દ્વારા MFIsને આપવામાં આવતા લોન પર ક્રેડિટ ગેરંટી પ્રદાન કરે છે.

CGSMFI 2.0 યોજનાની વિગતો

યોજના હેઠળના મુખ્ય લાભો:

લાભ	વિગત
ગેરંટી કવર	લોનની રકમના 75% સુધીની ગેરંટી (વિશેષ કેસોમાં 85%)
લોનની મર્યાદા	₹10 લાખથી ₹2 કરોડ સુધી
લાભાર્થીઓ	SC/ST, મહિલાઓ, SHGs અને ગ્રામીણ ઉદ્યોગસાહસિકો
ગેરંટી ફી	સરકાર દ્વારા સબસિડી; MFIs માટે ઓછી ફી
લોન અવધિ	5 વર્ષ સુધી

યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય:

1. નાના ઉધારીઓ સુધી ઋણની પહોંચ સરળ બનાવવી
2. MFIsને ઓછા ખર્ચે ભંડોળ ઉપલબ્ધ કરાવવું
3. બેંકોના જોખમ (Risk)માં ઘટાડો કરવો
4. નાણાકીય સમાવેશ (Financial Inclusion)ને પ્રોત્સાહન આપવું

માઇક્રોફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન્સ (MFIs) વિશે વિસ્તૃત માહિતી

MFIs શું છે?

• MFIs એવી વિત્તીય સંસ્થાઓ છે જે એવા લોકોને માઇક્રોલોન પૂરા પાડે છે જેમની પરંપરાગત બેંકિંગ સેવાઓ સુધી પહોંચ નથી.
• આ સંસ્થાઓ સામાન્ય રીતે શહેરી વિસ્તારોમાં નહીં, પરંતુ ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં કાર્યરત હોય છે.

MFIsનું નિયમન:

• ભારતમાં MFIsને મુખ્યત્વે રિઝર્વ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા નિયમન કરવામાં આવે છે.
• RBIએ MFIs માટે વ્યાજદરની ઉપલી મર્યાદા (Upper Ceiling) નક્કી કરી છે.
• MFIsએ RBIમાં નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત છે.

ભારતમાં મુખ્ય MFIs:

સંસ્થાનું નામ	મુખ્યાલય	વિશેષતા
બંધન બેંક	કોલકાતા	ભારતની સૌથી મોટી MFI
સ્પંદના સ્પૂલ	મુંબઈ	મહિલા સશક્તિકરણ પર કેન્દ્રિત
એસકેએસ માઇક્રોફાઇનાન્સ	લખનૌ	ઉત્તર ભારતમાં સક્રિય
ઉજીવન ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ	મુંબઈ	ભારતની સૌથી જૂની MFI

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. યોજનાનું નામ: CGSMFI 2.0 (Credit Guarantee Scheme for Microfinance Institutions 2.0)
2. ઉદ્દેશ્ય: SC/ST, મહિલાઓ અને SHGs માટે ઋણ સુલભતા
3. લોન મર્યાદા: ₹10 લાખથી ₹2 કરોડ
4. નિયમનકર્તા: રિઝર્વ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા (RBI)
5. MFIનો અર્થ: Microfinance Institution

5. અનાકાપલ્લી સ્ટીલ પ્લાન્ટ: ભારતનો સૌથી મોટો સ્ટીલ પ્રોજેક્ટ

શા માટે આ સ્ટીલ પ્લાન્ટ મહત્વપૂર્ણ છે?

• ભારત હાલમાં વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો સ્ટીલ ઉત્પાદક દેશ છે (ચીન પછી).
• ભારતનું સ્ટીલ ઉત્પાદન ક્ષમતા હાલમાં લગભગ 160 મિલિયન ટન પ્રતિ વર્ષ છે.
• સરકારે 2030 સુધીમાં આ ક્ષમતાને 300 મિલિયન ટન સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.
• અનાકાપલ્લી સ્ટીલ પ્લાન્ટ આ લક્ષ્યાંક તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

પ્રોજેક્ટની વિગતો:

વિગત	માહિતી
સ્થાન	અનાકાપલ્લી જિલ્લો, આંધ્ર પ્રદેશ (વિશાખાપટનમ નજીક)
કંપની	ArcelorMittal Nippon Steel India (AM/NS India)
રોકાણ	₹1.36 લાખ કરોડ
ઉત્પાદન ક્ષમતા	17.8 મિલિયન ટન પ્રતિ વર્ષ
રોજગાર	1 લાખ લોકો (પ્રત્યક્ષ + પરોક્ષ)
શિલાન્યાસ તારીખ	22 માર્ચ 2026
શિલાન્યાસ કરનારા	મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુ, કેન્દ્રીય મંત્રી એચ.ડી. કુમારસ્વામી

ArcelorMittal Nippon Steel India (AM/NS India) વિશે

કંપનીની પૃષ્ઠભૂમિ:

• AM/NS India એ વિશ્વની બે સૌથી મોટી સ્ટીલ કંપનીઓનું સંયુક્ત સાહસ છે:
  • ArcelorMittal (લક્ઝમબર્ગ) – વિશ્વની સૌથી મોટી સ્ટીલ કંપની
  • Nippon Steel (જાપાન) – વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી સ્ટીલ કંપની
• 2019માં ArcelorMittalએ Essar Steelનો અધિગ્રહણ કરીને ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ કર્યો.
• હાલમાં AM/NS Indiaનું ઉત્પાદન ક્ષમતા લગભગ 9.5 મિલિયન ટન છે.

આ પ્રોજેક્ટથી આંધ્ર પ્રદેશને શું ફાયદો?

1. આર્થિક વિકાસ: ₹1.36 લાખ કરોડનું રોકાણ રાજ્યના GDPમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે.
2. રોજગારી: 1 લાખ લોકોને રોજગારી મળશે.
3. સ્થાનિક ઉદ્યોગો: નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે સ્થાનિક બજારનું સર્જન થશે.
4. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: પ્રોજેક્ટ સાથે રસ્તા, રેલ્વે, બંદર અને પાણી પુરવઠાનો વિકાસ થશે.
5. વિશાખાપટનમ બંદરનો ઉપયોગ: નિકાસ માટે વિશાખાપટનમ બંદરનો લાભ મળશે.

આંધ્ર પ્રદેશ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી

વિગત	માહિતી
રાજધાની	અમરાવતી
રાજ્યપાલ	શ્રી એસ. અબ્દુલ નઝીર
મુખ્યમંત્રી	શ્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુ
વિધાનસભા	175 બેઠકો
લોકસભા	25 બેઠકો
રાજ્યસભા	11 બેઠકો
રચના	1 નવેમ્બર 1956 (તેલંગાણાથી અલગ થયા બાદ 2014માં નવી રચના)
મુખ્ય શહેરો	વિશાખાપટનમ, વિજયવાડા, તિરુપતિ, ગુંટૂર

આંધ્ર પ્રદેશમાં અત્યાર સુધીના મુખ્ય સ્ટીલ પ્રોજેક્ટ્સ:

પ્રોજેક્ટ	સ્થાન	કંપની
વિશાખાપટનમ સ્ટીલ પ્લાન્ટ	વિશાખાપટનમ	રાષ્ટ્રીય ઇસ્પાત નિગમ લિમિટેડ (RINL)
અનાકાપલ્લી સ્ટીલ પ્લાન્ટ	અનાકાપલ્લી	ArcelorMittal Nippon Steel India

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. સ્થાન: અનાકાપલ્લી, આંધ્ર પ્રદેશ
2. કંપની: ArcelorMittal Nippon Steel India (AM/NS India)
3. રોકાણ: ₹1.36 લાખ કરોડ
4. ક્ષમતા: 17.8 મિલિયન ટન પ્રતિ વર્ષ
5. રોજગાર: 1 લાખ લોકો
6. આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી: એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુ

6. સરહુલ મહોત્સવ: આદિવાસી સંસ્કૃતિનો પવિત્ર તહેવાર

સરહુલ શું છે?

• સરહુલ એટલે “સાલ વૃક્ષની પૂજા” (Worship of the Sal tree).
• આ ભારતના આદિવાસી સમુદાયોનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પવિત્ર તહેવાર છે.
• આ તહેવાર પ્રકૃતિ પૂજા (Nature Worship) નું પ્રતીક છે.
• સરહુલ તહેવાર પૂરો થયા બાદ જ રાજ્યમાં નવું કૃષિ ચક્ર (Agricultural Cycle) શરૂ થાય છે.

ક્યાં અને ક્યારે ઉજવાય છે?

• મુખ્યત્વે ઝારખંડમાં ઉજવવામાં આવે છે.
• ઉપરાંત ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ અને છત્તીસગઢના કેટલાક ભાગોમાં પણ ઉજવાય છે.
• આ તહેવાર ચૈત્ર માસની ત્રીજી રાત્રિથી શરૂ થઈને 3 દિવસ સુધી ઉજવવામાં આવે છે.

કઈ જનજાતિઓ ઉજવે છે?

જનજાતિ	મુખ્ય વિસ્તાર
ઓરાઓન (Oraon)	ઝારખંડ, છત્તીસગઢ, પશ્ચિમ બંગાળ
મુંડા (Munda)	ઝારખંડ, ઓડિશા
હો (Ho)	ઝારખંડ, ઓડિશા
સાંતાળ (Santal)	ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, બિહાર

સરહુલ તહેવારની રસ્મો અને પરંપરાઓ

મુખ્ય રસ્મો:

1. સાલ વૃક્ષની પૂજા:
   • ગામના પૂજારી (Pahan) સાલ વૃક્ષની પૂજા કરે છે.
   • સાલ વૃક્ષના ફૂલોનો ઉપયોગ પૂજામાં થાય છે.
   • સાલ વૃક્ષને આદિવાસી સંસ્કૃતિમાં પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
2. સૂર્ય અને ધરતીની પૂજા:
   • ગામના પૂજારી (Pahan) સૂર્યની પૂજા કરે છે.
   • તેમની પત્ની (Pahen) ધરતી (Earth) ની પૂજા કરે છે.
   • આ સારી ફસલ માટે તડકા અને માટીના મિલનને દર્શાવે છે.
3. ધાર્મિક વિધિઓ:
   • ગામની સીમમાં આવેલા જાહેર સ્થળ (Sarna Sthal) પર પૂજા કરવામાં આવે છે.
   • મરઘા, બકરા અથવા મેષનો બલિદાન આપવામાં આવે છે.
   • પૂજા બાદ સમગ્ર ગામ મળીને ભોજન (भंडारा) કરે છે.
4. નૃત્ય અને ગીત:
   • ઢોલ, નગાડા અને માંદર જેવા પરંપરાગત વાદ્યો સાથે સામૂહિક નૃત્ય કરવામાં આવે છે.
   • આ દરમિયાન સરહુલ ગીતો ગાવામાં આવે છે, જેમાં પ્રકૃતિ, પ્રેમ અને સામાજિક સંદેશાઓ હોય છે.

સરહુલનું સાંસ્કૃતિક મહત્વ:

• આ તહેવાર પ્રકૃતિ અને માનવ વચ્ચેના સંબંધનું પ્રતીક છે.
• તે સમાનતા અને સામાજિક સમરસતાનો સંદેશ આપે છે.
• આ તહેવાર દ્વારા નવા કૃષિ વર્ષની શરૂઆત થાય છે.
• તે આદિવાસી ઓળખ અને સંસ્કૃતિને જાળવવાનું માધ્યમ છે.

અન્ય મહત્વપૂર્ણ આદિવાસી તહેવારો

તહેવાર	રાજ્ય	જનજાતિ	સમય
કરમ (Karam)	ઝારખંડ, ઓડિશા	ઓરાઓન, મુંડા	ભાદરવો માસ
જિતિયા (Jitiya)	બિહાર, ઝારખંડ	સાંતાળ, ઓરાઓન	ભાદરવો માસ
સોહરાઈ (Sohrai)	ઝારખંડ	સાંતાળ	કારતક માસ
ટુસુ પર્વ (Tusu Parv)	પશ્ચિમ બંગાળ	કુર્મી, કુડમી	મકર સંક્રાંતિ
કેલબાઈ પેથ (Kelbai Peth)	ગોવા	ધોંડ, ચૌગુલે	ફેબ્રુઆરી-માર્ચ

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. મુખ્ય સ્થાન: ઝારખંડ
2. અર્થ: સાલ વૃક્ષની પૂજા
3. ઉજવનાર જનજાતિઓ: ઓરાઓન, મુંડા, હો, સાંતાળ
4. મુખ્ય રસ્મ: સૂર્ય અને ધરતીની પૂજા
5. સાંસ્કૃતિક મહત્વ: નવા કૃષિ ચક્રની શરૂઆત

7. બિહાર સ્થાપના દિવસ 2026

22 માર્ચ 1912 – ઐતિહાસિક દિવસ:

• બ્રિટિશ ભારતના સમયમાં, બંગાળ પ્રેસિડેન્સી એક વિશાળ પ્રાંત હતું જેમાં વર્તમાન પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, ઓડિશા, ઝારખંડ અને બાંગ્લાદેશના કેટલાક ભાગોનો સમાવેશ થતો હતો.
• 1905માં લોર્ડ કર્ઝને બંગાળના વિભાજનની ઘોષણા કરી, જેના કારણે મોટા પાયે વિરોધ થયો.
• 1911માં બંગાળના વિભાજનને રદ કરવામાં આવ્યું, પરંતુ વહીવટી સરળતા માટે બંગાળ પ્રેસિડેન્સીને વિભાજિત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.
• 22 માર્ચ 1912ના રોજ બંગાળ પ્રેસિડેન્સીમાંથી બિહાર અને ઓડિશાને અલગ કરીને ‘પ્રોવિન્સ ઑફ બિહાર એન્ડ ઓરિસ્સા’ નામનો નવો પ્રાંત બનાવવામાં આવ્યો.
• 1936માં બિહાર અને ઓડિશાને અલગ કરીને અલગ પ્રાંતો બનાવવામાં આવ્યા.

બિહારનો સ્થાપના દિવસ:

• 22 માર્ચ બિહારમાં જાહેર રજા (Public Holiday) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
• 2026માં બિહારે પોતાનો 114મો સ્થાપના દિવસ ઉજવ્યો.

બિહાર વિશે સંપૂર્ણ માહિતી

વિગત	માહિતી
રાજધાની	પટના
રાજ્યપાલ	સૈયદ આતા હસનૈન
મુખ્યમંત્રી	નીતિશ કુમાર (JD(U))
વિધાનસભા	243 બેઠકો
વિધાન પરિષદ	75 બેઠકો (ભારતના માત્ર 6 રાજ્યોમાં વિધાન પરિષદ છે)
લોકસભા	40 બેઠકો
રાજ્યસભા	16 બેઠકો
રચના	22 માર્ચ 1912
ભાષા	હિન્દી, ઉર્દુ, મૈથિલી, ભોજપુરી, મગહી

બિહારના મુખ્ય પ્રતીકો:

વિગત	માહિતી
રાજ્ય વૃક્ષ	પીપળ (બોધિ વૃક્ષ)
રાજ્ય પ્રાણી	બળદ (Gaur)
રાજ્ય પક્ષી	ગૌરૈયા (House Sparrow)
રાજ્ય ફૂલ	ગેંદો (Marigold)
રાજ્ય નૃત્ય	ઝીઝિયા (Jhijhiya)

બિહારના પ્રખ્યાત સ્થળો:

• બોધગયા: ભગવાન બુદ્ધને જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું (વિશ્વ ધરોહર સ્થળ)
• નાલંદા: પ્રાચીન વિશ્વવિદ્યાલય (વિશ્વ ધરોહર સ્થળ)
• વૈશાલી: વિશ્વનું પ્રથમ પ્રજાસત્તાક
• પાટલીપુત્ર: પ્રાચીન મગધ સામ્રાજ્યની રાજધાની

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. સ્થાપના દિવસ: 22 માર્ચ 1912
2. 2026માં સ્થાપના દિવસ: 114મો
3. મુખ્યમંત્રી: નીતિશ કુમાર
4. વિધાનસભા બેઠકો: 243
5. વિધાન પરિષદ: 75 બેઠકો

8. પ્રારંભ 2026 અભિયાન: નવો આવકવેરો કાયદો

નવો આવકવેરો કાયદો કેમ લાવવામાં આવ્યો?

• ભારતમાં હાલમાં આવકવેરો ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 1961 હેઠળ લાગુ કરવામાં આવે છે.
• આ કાયદો 60 વર્ષથી વધુ જૂનો છે અને તેમાં હજારો સંશોધનો થઈ ચૂક્યા છે.
• કાયદો એટલો જટિલ બની ગયો છે કે સામાન્ય નાગરિક માટે તેને સમજવો મુશ્કેલ છે.
• સરકારે સરળ, સ્પષ્ટ અને નાગરિક-કેન્દ્રિત કર પ્રણાલી બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી નવો કાયદો લાવ્યો છે.

ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 2025:

• આ નવો કાયદો 1 એપ્રિલ 2026થી સમગ્ર દેશમાં લાગુ થશે.
• તે જૂના ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 1961નું સ્થાન લેશે.
• આ કાયદાનો અમલ નાણા મંત્રાલય અને CBDT (Central Board of Direct Taxes) દ્વારા કરવામાં આવશે.

પ્રારંભ 2026 અભિયાન

અભિયાનનો ઉદ્દેશ્ય:

• નવા કાયદાના અમલીકરણ માટે જાગૃતિ વધારવી
• ટેક્સપેયર્સને નવી કર પ્રણાલી વિશે માર્ગદર્શન આપવું
• ડિજિટલ ટૂલ્સ દ્વારા કર ભરવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવી
• નાગરિક-કેન્દ્રિત કર પ્રણાલી (Citizen-centric Tax System) બનાવવી

અભિયાન હેઠળ શરૂ કરાયેલા ડિજિટલ ટૂલ્સ:

ટૂલ	વિગત
Income Tax Website 2.0	ટેક્સ ભરવાનું સરળ બનાવવા માટે નવું અને અપગ્રેડેડ પોર્ટલ; મોબાઇલ-ફ્રેન્ડલી ઇન્ટરફેસ
‘કર સાથી’ (Kar Saathi)	AI-સક્ષમ ચેટબોટ; 24×7 ઉપલબ્ધ; નવા ટેક્સ કાયદાઓ, ફોર્મ્સ, સ્લેબ અને ફાઇલિંગ પ્રક્રિયા અંગે પ્રશ્નોના ત્વરિત જવાબ આપે છે
ઇન્કમ ટેક્સ કેલ્ક્યુલેટર 2.0	વપરાશકર્તા પોતાની આવક દાખલ કરે અને સિસ્ટમ જણાવે કે તેને કેટલો ટેક્સ ભરવો પડશે
પ્રી-ફિલ્ડ રિટર્ન (Pre-filled Return)	ત્રીજા પક્ષના સ્ત્રોતો (બેંકો, શેરબજાર, TDS) પાસેથી મળેલા ડેટાના આધારે આંશિક રીતે ભરેલું રિટર્ન ફોર્મ

ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 2025ની મુખ્ય વિશેષતાઓ

વિશેષતા	વિગત
કર સ્લેબ	નવી કર વ્યવસ્થામાં ₹3 લાખ સુધીની આવક પર કોઈ ટેક્સ નહીં; ₹3-7 લાખ વચ્ચે 5%; ₹7-10 લાખ વચ્ચે 10%; ₹10-12 લાખ વચ્ચે 15%; ₹12-15 લાખ વચ્ચે 20%; ₹15 લાખથી વધુ પર 30%
કપાતો (Deductions)	જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Regime) હેઠળ કપાતો (80C, 80D વગેરે) ચાલુ રહેશે; નવી વ્યવસ્થા હેઠળ કપાતો સીમિત
રિટર્ન ફાઇલિંગ	31 જુલાઈ (વ્યક્તિઓ માટે), 31 ઓક્ટોબર (બિઝનેસ માટે)
દંડની જોગવાઈ	રિટર્ન ન ફાઇલ કરવા પર ₹1,000થી ₹10,000 સુધીનો દંડ
વિવાદ નિવારણ	‘વિવાદ સે વિશ્વાસ’ જેવી યોજનાઓ ચાલુ રહેશે

જૂની અને નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા વચ્ચેનો તફાવત:

માપદંડ	જૂની વ્યવસ્થા (Old Regime)	નવી વ્યવસ્થા (New Regime)
કપાતો	80C, 80D, HRA, LTA સહિત 70+ કપાતો	માત્ર NPS અને કેટલાક ચોક્કસ કપાતો
કર દર	વધુ	ઓછા
સરળતા	જટિલ	સરળ
બચત	વધુ કપાતો	ઓછા દરો

CBDT (Central Board of Direct Taxes) વિશે

વિગત	માહિતી
સંપૂર્ણ નામ	કેન્દ્રીય પ્રત્યક્ષ કર બોર્ડ (Central Board of Direct Taxes)
સ્થાપના	1963
મુખ્યાલય	નવી દિલ્હી
નિયમનકારી સંસ્થા	આવકવેરા વિભાગ (Income Tax Department)
પ્રમુખ	ભારત સરકાર દ્વારા નિયુક્ત IAS અધિકારી
અધિનિયમ	ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 1961 (હવે 2025)

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. અભિયાનનું નામ: પ્રારંભ 2026
2. સંબંધિત કાયદો: ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 2025
3. અમલ તારીખ: 1 એપ્રિલ 2026
4. સ્થાન લેતો કાયદો: ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ, 1961
5. AI ચેટબોટ: ‘કર સાથી’ (Kar Saathi)
6. નવું પોર્ટલ: Income Tax Website 2.0
7. નિયમનકર્તા: CBDT

9. ઇન્દિરામ્મા પરિવાર જીવન વીમા યોજના (તેલંગાણા)

તેલંગાણામાં સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ:

• તેલંગાણા સરકાર સતત ગરીબી રેખા નીચેના પરિવારો માટે સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ લાવે છે.
• અગાઉની યોજનાઓ: રાજીવ આરોગ્યશ્રી (આરોગ્ય વીમો), કલ્યાણલક્ષ્મી (મહિલા સશક્તિકરણ), રાયથુ બંધુ (ખેડૂતો માટે નાણાકીય સહાય)
• નવી યોજના ઇન્દિરામ્મા પરિવાર જીવન વીમા યોજના ગરીબ પરિવારોને આર્થિક સુરક્ષા પૂરી પાડશે.

યોજનાની મુખ્ય વિગતો:

વિગત	માહિતી
યોજનાનું નામ	ઇન્દિરામ્મા પરિવાર જીવન વીમા યોજના
જાહેરાત	તેલંગાણા બજેટ 2026-27
લાભાર્થીઓ	1.15 કરોડ પરિવારો (રાજ્યના લગભગ 90% પરિવારો)
વીમા રકમ	₹5 લાખ
અમલ તારીખ	2 જૂન 2026 (તેલંગાણા રચના દિવસ)
ઉદ્દેશ્ય	પરિવારના કમાનારા સભ્યની અચાનક મૃત્યુ પછી પરિવારને આર્થિક સહાય

---

તેલંગાણા વિશે સંપૂર્ણ માહિતી

વિગત	માહિતી
રચના	2 જૂન 2014 (આંધ્ર પ્રદેશમાંથી અલગ થઈને)
રાજધાની	હૈદરાબાદ (આંધ્ર પ્રદેશ સાથે 10 વર્ષ સુધી સંયુક્ત રાજધાની)
મુખ્યમંત્રી	રેવંત રેડ્ડી (2023થી)
રાજ્યપાલ	શિવ પ્રતાપ શુક્લા
વિધાનસભા	119 બેઠકો
લોકસભા	17 બેઠકો
રાજ્યસભા	7 બેઠકો
ભાષા	તેલુગુ, ઉર્દુ

તેલંગાણાના મુખ્ય પ્રતીકો:

પ્રતીક	નામ
રાજ્ય વૃક્ષ	જમ્મી (Prosopis cineraria)
રાજ્ય પ્રાણી	જીંક (Spotted Deer)
રાજ્ય પક્ષી	પાલાપિટ્ટા (Indian Roller)
રાજ્ય ફૂલ	ટેંગેડુ (Cassia fistula)

તેલંગાણાની અન્ય મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓ

રાજીવ આરોગ્યશ્રી	ગરીબ પરિવારો	₹15 લાખ સુધીનું આરોગ્ય વીમો
કલ્યાણલક્ષ્મી	મહિલાઓ	₹1 લાખની નાણાકીય સહાય (વિવાહ, સગર્ભાવસ્થા)
રાયથુ બંધુ	ખેડૂતો	દર વર્ષે ₹10,000 ની નાણાકીય સહાય
ઇન્દિરામ્મા ઇન્ડલુ	બેરોજગાર યુવાનો	₹1 લાખ સુધીની સ્વ-રોજગાર સહાય

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. યોજનાનું નામ: ઇન્દિરામ્મા પરિવાર જીવન વીમા યોજના
2. રાજ્ય: તેલંગાણા
3. વીમા રકમ: ₹5 લાખ
4. લાભાર્થીઓ: 1.15 કરોડ પરિવારો
5. અમલ તારીખ: 2 જૂન 2026
6. તેલંગાણા મુખ્યમંત્રી: રેવંત રેડ્ડી

10. ભારતનું પ્રથમ LPG ATM: ભારતગેસ ઇન્સ્ટા LPG

પૃષ્ઠભૂમિ અને મહત્વ

શા માટે LPG ATM ની જરૂર હતી?

• ભારતમાં LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી માટે ગ્રાહકોએ લાંબો સમય રાહ જોવી પડતી હતી.
• ડિલિવરી બોય (Delivery Boy) પર નિર્ભરતા હતી.
• ઘણી વખત સિલિન્ડરની અછતના કારણે ગ્રાહકોને મુશ્કેલી પડતી હતી.
• LPG ATM દ્વારા આ સમસ્યાઓનો સ્વચાલિત અને સરળ ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.

ભારતગેસ ઇન્સ્ટા LPG:

• ભારતનું પ્રથમ LPG ATM ગુરુગ્રામ, હરિયાણામાં શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
• આ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ સરકારી તેલ કંપની ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) દ્વારા લગાવવામાં આવ્યો છે.
• આ સુવિધાનું નામ “ભારતગેસ ઇન્સ્ટા LPG” (BharatGas Insta LPG) રાખવામાં આવ્યું છે.

LPG ATMની મુખ્ય વિશેષતાઓ

સમય	24 કલાક (24×7) ખુલ્લું
સંચાલન	સંપૂર્ણપણે સ્વચાલિત (Automated)
ઓળખ	QR કોડ, મોબાઇલ નંબર અથવા ગ્રાહક ID દ્વારા
ચુકવણી	UPI, ડેબિટ કાર્ડ, ક્રેડિટ કાર્ડ, ઑનલાઇન વોલેટ
ક્ષમતા	એક સમયે 10 સિલિન્ડર
સ્ટોક મોનિટરિંગ	જ્યારે સ્ટોકમાં માત્ર 2 સિલિન્ડર બચે, ત્યારે મશીન આપમેળે નજીકની ગેસ એજન્સીને રિફિલ માટે AI-આધારિત એલર્ટ મોકલે છે

કમ્પોઝિટ સિલિન્ડર (Composite Cylinder):

• આ ATM ભારે લોખંડના સિલિન્ડર (14.2 કિગ્રા)ની જગ્યાએ 10 કિલોગ્રામના કમ્પોઝિટ સિલિન્ડર આપે છે.
• કમ્પોઝિટ સિલિન્ડરના ફાયદા:
  • ફાઇબરના બનેલા, તેથી હળવા (લોખંડના સિલિન્ડર કરતાં 50% હળવા)
  • કાટ (Rust) નથી લાગતો
  • પારદર્શક (Transparent) હોય છે, જેથી અંદરનું LPG કેટલું બાકી છે તે જોઈ શકાય છે
  • વિસ્ફોટનું જોખમ ઓછું
  • આયુષ્ય (Lifespan) વધુ (લોખંડના 15 વર્ષની સામે 20-25 વર્ષ)

BPCL (Bharat Petroleum Corporation Limited) વિશે

સંપૂર્ણ નામ	ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
સ્થાપના	1952 (Burmah Shell તરીકે); 1976માં રાષ્ટ્રીયકરણ
મુખ્યાલય	મુંબઈ, મહારાષ્ટ્ર
પ્રકાર	મહારત્ન સાર્વજનિક ક્ષેત્રની કંપની (PSU)
શેર બજાર	BSE અને NSE પર સૂચિબદ્ધ
મુખ્ય ઉત્પાદનો	પેટ્રોલ, ડીઝલ, LPG, CNG, એવિએશન ફ્યુઅલ
LPG બ્રાન્ડ	ભારતગેસ (BharatGas)

ભારતની મુખ્ય તેલ કંપનીઓ અને તેમની LPG બ્રાન્ડ્સ:

ઇન્ડિયન ઑઇલ કોર્પોરેશન (IOC)	ઇન્ડેન (Indane)
ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (BPCL)	ભારતગેસ (BharatGas)
હિંદુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (HPCL)	એચપી ગેસ (HP Gas)

LPG ATMનું ભવિષ્ય

• આ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ સફળ રહ્યા બાદ, તેને દેશભરના અન્ય શહેરોમાં વિસ્તારવામાં આવશે.
• સરકારનો ઉદ્દેશ્ય 100 શહેરોમાં 500 LPG ATM સ્થાપિત કરવાનો છે.
• આ પહેલ પીએમ ઉજ્જવલા યોજના (PM Ujjwala Yojana) હેઠળના લાભાર્થીઓને પણ સુવિધા પૂરી પાડશે.

પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

1. સ્થાન: ગુરુગ્રામ, હરિયાણા
2. નામ: ભારતગેસ ઇન્સ્ટા LPG (BharatGas Insta LPG)
3. કંપની: BPCL (ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ)
4. સિલિન્ડર પ્રકાર: 10 કિગ્રા કમ્પોઝિટ સિલિન્ડર
5. વિશેષતા: 24×7 ઉપલબ્ધ, સ્વચાલિત, AI-આધારિત સ્ટોક મોનિટરિંગ

આજના કરંટ અફેર્સ ના MCQ પ્રશ્નો (24 માર્ચ 2026)

પ્રશ્ન 1: ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ (GTI) 2026 જારી કરનાર સંસ્થા કઈ છે?
A) વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF)
B) ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ઇકોનોમિક્સ એન્ડ પીસ (IEP)
C) યુનાઇટેડ નેશન્સ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (UNDP)
D) ટ્રાન્સપેરન્સી ઇન્ટરનેશનલ (TI)

પ્રશ્ન 2: GTI 2026 મુજબ, વિશ્વમાં આતંકવાદથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત દેશ કયો છે?
A) બુર્કિના ફાસો
B) નાઇજીરિયા
C) અફઘાનિસ્તાન
D) પાકિસ્તાન

પ્રશ્ન 3: GTI 2026 અનુસાર ભારતનો રેંક કેટલો છે?
A) 8મો
B) 10મો
C) 13મો
D) 15મો

પ્રશ્ન 4: ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ઇકોનોમિક્સ એન્ડ પીસ (IEP)નું મુખ્યાલય ક્યાં છે?
A) લંડન, યુકે
B) સિડની, ઓસ્ટ્રેલિયા
C) ન્યૂ યોર્ક, યુએસએ
D) જિનીવા, સ્વિત્ઝરલેન્ડ

પ્રશ્ન 5: વિશ્વ TB દિવસ દર વર્ષે ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A) 22 માર્ચ
B) 23 માર્ચ
C) 24 માર્ચ
D) 25 માર્ચ

પ્રશ્ન 6: TB રોગ માટે જવાબદાર બેક્ટેરિયાની શોધ કોણે કરી હતી?
A) લૂઈ પાશ્ચર
B) રોબર્ટ કોચ
C) એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ
D) જોનાસ સાલ્ક

પ્રશ્ન 7: વિશ્વ TB દિવસ 2026ની થીમ શું છે?
A) Invest to End TB
B) The Clock is Ticking
C) Yes! We can end TB – Led by countries, powered by people
D) Reach the Unreached

પ્રશ્ન 8: શિશુઓને TBથી બચાવવા માટે કઈ રસી આપવામાં આવે છે?
A) DPT
B) BCG
C) MMR
D) Polio

પ્રશ્ન 9: ભારત સરકારે કયા કાયદા હેઠળ 300 ગેરકાયદેસર ગેમિંગ વેબસાઇટ્સ અને એપ્સને બ્લોક કર્યા?
A) IT Act, 2000
B) Promotion and Regulation of Online Gaming Act, 2025
C) Indian Penal Code, 1860
D) Gambling Act, 1967

પ્રશ્ન 10: સરકારે CGSMFI 2.0 યોજના કઈ સંસ્થાઓને મજબૂતી આપવા માટે શરૂ કરી છે?
A) MSMEs
B) Startups
C) Microfinance Institutions (MFIs)
D) Cooperative Banks

પ્રશ્ન 11: CGSMFI 2.0 યોજના હેઠળ કયા વર્ગના લોકોને મુખ્ય લાભ મળે છે?
A) ખેડૂતો
B) ઉદ્યોગપતિઓ
C) SC/ST અને મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો
D) શિક્ષિત બેરોજગાર યુવાનો

પ્રશ્ન 12: ભારતમાં માઇક્રોફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન્સ (MFIs) ને કઈ સંસ્થા નિયમન કરે છે?
A) SEBI
B) NABARD
C) RBI
D) SIDBI

પ્રશ્ન 13: આંધ્ર પ્રદેશના અનાકાપલ્લીમાં સ્થપાતા સ્ટીલ પ્લાન્ટમાં કેટલું રોકાણ થશે?
A) ₹50,000 કરોડ
B) ₹1.00 લાખ કરોડ
C) ₹1.36 લાખ કરોડ
D) ₹2.00 લાખ કરોડ

પ્રશ્ન 14: અનાકાપલ્લી સ્ટીલ પ્લાન્ટની વાર્ષિક ઉત્પાદન ક્ષમતા કેટલી છે?
A) 10 મિલિયન ટન
B) 12.5 મિલિયન ટન
C) 15 મિલિયન ટન
D) 17.8 મિલિયન ટન

પ્રશ્ન 15: ‘સરહુલ મહોત્સવ’ મુખ્યત્વે કયા રાજ્યમાં ઉજવવામાં આવે છે?
A) ઓડિશા
B) ઝારખંડ
C) છત્તીસગઢ
D) પશ્ચિમ બંગાળ

પ્રશ્ન 16: સરહુલ તહેવાર કયા વૃક્ષની પૂજા માટે પ્રખ્યાત છે?
A) પીપળ
B) બરગદ
C) સાલ
D) નીમ

પ્રશ્ન 17: 22 માર્ચ 2026ના રોજ બિહારે પોતાનો કયો સ્થાપના દિવસ ઉજવ્યો?
A) 112મો
B) 113મો
C) 114મો
D) 115મો

પ્રશ્ન 18: બિહારને બંગાળ પ્રેસિડેન્સીથી અલગ કરીને કયા વર્ષમાં નવો પ્રાંત બનાવવામાં આવ્યો?
A) 1905
B) 1912
C) 1935
D) 1947

પ્રશ્ન 19: ‘પ્રારંભ 2026’ અભિયાન કયા કાયદાના અમલીકરણ માટે જાગૃતિ લાવવા શરૂ કરવામાં આવ્યું?
A) GST Act, 2017
B) Income Tax Act, 1961
C) Income Tax Act, 2025
D) Companies Act, 2013

પ્રશ્ન 20: પ્રારંભ 2026 અભિયાન હેઠળ શરૂ કરાયેલા AI-enabled Chatbotનું નામ શું છે?
A) TaxBuddy
B) Kar Saathi
C) Income Mitra
D) GST Sahayak

પ્રશ્ન 21: ઇન્દિરામ્મા પરિવાર જીવન વીમા યોજના કઈ રાજ્ય સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી છે?
A) આંધ્ર પ્રદેશ
B) કર્ણાટક
C) મહારાષ્ટ્ર
D) તેલંગાણા

પ્રશ્ન 22: ઇન્દિરામ્મા પરિવાર જીવન વીમા યોજના હેઠળ કેટલી વીમા રકમ આપવામાં આવશે?
A) ₹1 લાખ
B) ₹2 લાખ
C) ₹3 લાખ
D) ₹5 લાખ

પ્રશ્ન 23: ભારતનું પ્રથમ LPG ATM કયા શહેરમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે?
A) મુંબઈ
B) દિલ્હી
C) ગુરુગ્રામ
D) બેંગલુરુ

પ્રશ્ન 24: LPG ATMમાં કયા પ્રકારના સિલિન્ડર આપવામાં આવે છે?
A) 14.2 kg લોખંડના સિલિન્ડર
B) 10 kg કમ્પોઝિટ સિલિન્ડર
C) 12 kg ફાઇબર સિલિન્ડર
D) 5 kg સ્ટીલ સિલિન્ડર

પ્રશ્ન 25: ભારતના પ્રથમ LPG ATMનું સંચાલન કઈ કંપની કરી રહી છે?
A) ઇન્ડિયન ઑઇલ (IOC)
B) ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL)
C) હિંદુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL)
D) ગેસ અથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (GAIL)

જવાબો

1	B	10	C	19	C
2	D	11	C	20	B
3	C	12	C	21	D
4	B	13	C	22	D
5	C	14	D	23	C
6	B	15	B	24	B
7	C	16	C	25	B
8	B	17	C
9	B	18	B