નમસ્કાર મિત્રો, આજે 10 એપ્રિલ 2026 ના રોજ વિશ્વભરમાં અને ભારતમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની છે. ચાલો, આજના મુખ્ય સમાચારોને વિગતવાર સમજીએ.
1. ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા ‘આંતરરાષ્ટ્રીય મતદાન પ્રવાસી કાર્યક્રમ’ (IEVP) 2026 નો શુભારંભ
ભારતના ચૂંટણી પંચ (Election Commission of India – ECI) એ તાજેતરમાં ‘આંતરરાષ્ટ્રીય મતદાન પ્રવાસી કાર્યક્રમ (International Election Visitors’ Programme – IEVP) 2026 નો શુભારંભ કર્યો છે. ECI એ આસામ, કેરળ, પુડુચેરી, પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુ માં યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીઓના પગલે આ કાર્યક્રમની શરૂઆત કરી છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર એ નવી દિલ્હી સ્થિત IIIDEM માં તેનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. પ્રથમ તબક્કામાં 23 દેશોના 43 પ્રતિનિધિઓ ભાગ લઈ રહ્યા છે, જેઓ ભારતની મતદાન તકનીક અને EVM-VVPAT ની સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓને નજીકથી જોશે.
Election Commission Of India વિશે:
- તે એક બંધારણીય માળખું (Constitutional Body) છે.
- ભારતના બંધારણના ભાગ XV (Part XV) માં અનુચ્છેદ 324 થી 329 માં તેનો ઉલ્લેખ છે.
- સ્થાપના: 25 જાન્યુઆરી 1950
- રચના: એક મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને બે ચૂંટણી કમિશનર
2. NHAI દ્વારા ‘આરોગ્ય વન’ પહેલની શરૂઆત
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પ્રાધિકરણ (National Highways Authority of India – NHAI) એ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના કિનારા પર ખાલી પડેલી જમીનો પર ‘આરોગ્ય વન’ (Arogya Van) નામની પહેલ હેઠળ ઔષધીય વૃક્ષો રોપવાની શરૂઆત કરી છે. આ કામ માટે લગભગ 36 ઔષધીય વૃક્ષોની પ્રજાતિઓ પસંદ કરવામાં આવી છે, જેમ કે નીમ, આમળા, આંબલી, જામુન, લીંબુ, ગુલર અને મૌલસરી.
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય:
- આયુર્વેદ જેવી પ્રાચીન ચિકિત્સા પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવો
- પક્ષીઓ અને નાના જીવો માટે જૈવવિવિધતા (Biodiversity) નું સર્જન કરવું
પ્રથમ તબક્કા હેઠળ:
- 11 રાજ્યો (MP, Haryana, Delhi-NCR, Andhra Pradesh, Gujarat, Karnataka, Odisha, Tamil Nadu, Rajasthan, Maharashtra, Chhattisgarh) ની 17 જમીન પાર્સલ્સ પસંદ કરવામાં આવી છે.
- કુલ ક્ષેત્રફળ: 62.8 હેક્ટર
- અહીં લગભગ 67,462 ઔષધીય વૃક્ષો રોપવામાં આવશે.
NHAI વિશે:
- સ્થાપના: 1988
- મુખ્યાલય: નવી દિલ્હી
- મંત્રાલય: સડક પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય
3. તેલંગાણા દ્વારા કેન્સરને ‘નોટિફાયેબલ ડિસીઝ’ જાહેર
તેલંગાણા સરકાર એ કેન્સરને સત્તાવાર રીતે ‘નોટિફાયેબલ ડિસીઝ (Notifiable Disease) જાહેર કર્યું છે. હવે તમામ સરકારી અને ખાનગી હોસ્પિટલો માટે કેન્સરના કેસોની જાણ કરવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. નવા નિયમો હેઠળ, તમામ હોસ્પિટલો અને લેબ્સે કેન્સરના નવા કેસો મળ્યાના 1 મહિનાની અંદર તેને રાજ્ય પોર્ટલ પર રિપોર્ટ કરવું ફરજિયાત બનશે.
‘નોટિફાયેબલ ડિસીઝ’ શું છે?
- તે એવી બીમારી છે જેના કેસ સામે આવવા પર સરકાર અથવા આરોગ્ય વિભાગને કાયદેસર રીતે તાત્કાલિક સૂચિત કરવું ફરજિયાત હોય છે.
- ઉદાહરણ: COVID-19, TB
- મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: બીમારીનો સાચો ડેટાબેઝ બનાવવો, નિવારણ માટે નીતિઓ બનાવવી અને દર્દીઓ માટે યોગ્ય સારવાર અને સંસાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવા.
4. ભારતનો COP33 ની મેજબાનીમાંથી નામ પાછું ખેંચવું
ભારતે 2028 માં યોજાનારા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આબોહવા શિખર સંમેલન (COP33) ની મેજબાનીમાંથી પોતાનું નામ પાછું ખેંચી લીધું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ 2023 માં દુબઈ માં યોજાયેલા COP28 દરમિયાન આ વૈશ્વિક શિખર સંમેલનની મેજબાનીનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.
COP શું છે?
- COP એટલે Conference of the Parties.
- આ UNFCCC ની હર વર્ષે યોજાતી સૌથી મોટી બેઠક છે.
- વિશ્વભરના દેશો આબોહવા પરિવર્તન અને ગ્લોબલ વોર્મિંગને રોકવા માટે નિયમો અને લક્ષ્યાંકો નક્કી કરે છે.
UNFCCC (યુનાઈટેડ નેશન્સ ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શન ઓન ક્લાઈમેટ ચેન્જ) વિશે:
- સ્થાપના: 1992 (Earth Summit, Rio માં હસ્તાક્ષર, 1994થી લાગુ)
- મુખ્યાલય: બોન, જર્મની
- પ્રથમ COP: 1995, બર્લિન (જર્મની)
ભારતે અત્યાર સુધી માત્ર એક વખત (2002, COP8) નવી દિલ્હીમાં મેજબાની કરી છે.
આગામી COP શિખર સંમેલનો:
| COP | વર્ષ | સ્થળ |
| COP30 | 2025 | બેલેમ, બ્રાઝિલ |
| COP31 | 2026 | અંટાલિયા, તુર્કી |
| COP32 | 2027 | આદિસ અબાબા, ઇથોપિયા |
| COP33 | 2028 | મેજબાનીનો નિર્ણય બાકી |
5. વિશ્વ હોમિયોપેથી દિવસ (10 એપ્રિલ)
દર વર્ષે 10 એપ્રિલ ના રોજ “વિશ્વ હોમિયોપેથી દિવસ (World Homeopathy Day)” ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ હોમિયોપેથીના પિતા કહેવાતા ડૉ. ક્રિશ્ચિયન ફ્રેડરિક સેમ્યુઅલ હાહનેમાન ના જન્મદિવસ પર ઉજવવામાં આવે છે. સેમ્યુઅલ હાહનેમાન એક જર્મન ચિકિત્સક હતા જેમણે હોમિયોપેથીની શોધ કરી. આ દિવસની સ્થાપના પ્રથમ વખત 2005 માં વર્લ્ડ હોમિયોપેથી અવેરનેસ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHAO) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. 2026ની થીમ છે: “Homoeopathy For Sustainable Health”
6. ભોપાલ RPO દ્વારા બ્રેલી અને સાંકેતિક ભાષા સેવાઓની શરૂઆત
મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલ પ્રાદેશિક પાસપોર્ટ કાર્યાલય (Regional Passport Office – RPO) એ દિવ્યાંગો માટે બ્રેલી લિપિ (Braille Script) અને સાંકેતિક ભાષા (Sign Language) સેવાઓ શરૂ કરી છે. આવું કરનારું આ ભારતનું પ્રથમ RPO બન્યું છે.
- દૃષ્ટિબાધિત (Visually Impaired) આવેદકો માટે: બ્રેલી બુકલેટ અને ઓફિસની અંદર બ્રેલી સાઇનેજ પ્લેટ્સ
- મૂક-બધિર (Speech & Hearing-impaired) લોકો માટે: QR કોડ સાથે સાંકેતિક ભાષા વીડિયો
બ્રેલી લિપિ શું છે? તે દૃષ્ટિબાધિત લોકો માટે વાંચવા અને લખવાની એક સ્પર્શીય પ્રણાલી (Tactile System) છે, જેમાં કાગળ પર ઉભરેલા બિંદુઓ (Dots) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. વિશ્વ બ્રેલી દિવસ દર વર્ષે 4 જાન્યુઆરી ના રોજ લુઈ બ્રેલીના જન્મદિવસ પર ઉજવવામાં આવે છે. ભારતમાં પાસપોર્ટ સેવાઓ વિદેશ મંત્રાલય (Ministry of External Affairs) ની અંતર્ગત આવે છે.
7. Rugby Premier League (RPL) 2026 નું બીજું સંસ્કરણ
Rugby Premier League (RPL) નું બીજું સંસ્કરણ હૈદરાબાદના ગચ્ચીબોવલી સ્ટેડિયમ માં આયોજિત થશે. આ ટૂર્નામેન્ટ 16 જૂનથી 28 જૂન 2026 સુધી ચાલશે. તેનું આયોજન GMR Sports અને Rugby India દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવે છે. પ્રથમ આવૃત્તિ 2025માં મુંબઈ માં યોજાઈ હતી, જે ચેન્નઈ બુલ્સ એ જીતી હતી.
Rugby 7s શું છે?
- તે Rugby નો એક નાનો અને ઝડપી ફોર્મેટ છે.
- દરેક ટીમમાં 7 ખેલાડીઓ (સામાન્ય Rugby માં 15)
- રમતની અવધિ પણ ઓછી (સામાન્ય રીતે 7-7 મિનિટના બે હાફ)
Rugby India વિશે:
- સ્થાપના: 1998
- મુખ્યાલય: મુંબઈ
- પ્રમુખ: રાહુલ બોઝ (બોલિવૂડ અભિનેતા)
8. નાસકોમ ફાઉન્ડેશનના નવા ચેરપર્સન: યુ.બી. પ્રવીણ રાવ
નાસકોમ ફાઉન્ડેશન (Nasscom Foundation) એ યુ.બી. પ્રવીણ રાવ (U B Pravin Rao) ને પોતાના નવા ચેરપર્સન તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. તેમણે રોસ્ટો રાવણન નું સ્થાન લીધું છે. પ્રવીણ રાવ ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં 35 વર્ષથી વધુ નો અનુભવ ધરાવે છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય ટેકનોલોજી દ્વારા સમાજમાં સુધારો લાવવાનું અને ડિજિટલ સાક્ષરતા (Digital Literacy) ને પ્રોત્સાહન આપવાનું રહેશે.
NASSCOM વિશે:
- સંપૂર્ણ નામ: National Association of Software and Service Companies
- સ્થાપના: 2001
- મુખ્યાલય: નવી દિલ્હી
- તે ભારતની IT કંપનીઓ (જેમ કે Infosys, TCS) નું એક મુખ્ય સંગઠન છે.
નાસકોમ ફાઉન્ડેશન: તે નાસકોમનો એક ભાગ છે જે NGO ની જેમ કામ કરે છે.
9. ખરીફ સીઝન 2026 માટે NBS સબસિડીની મંજૂરી
કેબિનેટ કમિટી ઓન ઇકોનોમિક અફેર્સ (CCEA) એ ખરીફ સીઝન 2026 (1 એપ્રિલથી 30 સપ્ટેમ્બર 2026) માટે P&K (ફોસ્ફેટિક અને પોટાસિક) ખાતરો પર ન્યુટ્રિએન્ટ બેઝ્ડ સબસિડી (NBS) દરોને મંજૂરી આપી છે.
મુખ્ય વિગતો:
- ખરીફ 2026 માટે બજેટ: ₹41,533.81 કરોડ (ખરીફ 2025ના ₹37,216.15 કરોડ કરતાં લગભગ 12% વધુ)
- DAP (ડાયમોનિયમ ફોસ્ફેટ) ની કિંમત: ₹1,350 પ્રતિ 50 કિલોની થેલી (સ્થિર રાખવામાં આવી)
- ઉદ્દેશ્ય: કિસાનોને સસ્તા દરે ખાતર આપવું અને સંતુલિત ખાતરના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવું
- અમલીકરણ મંત્રાલય: રસાયણ અને ખાત મંત્રાલય (વિભાગ: ખાત)
NBS યોજના વિશે:
- શરૂઆત: 1 એપ્રિલ 2010
- નોંધ: યુરિયા (Urea) NBS યોજના હેઠળ સામેલ નથી; તેના પર સબસિડી અલગ નિયંત્રિત ભાવ નિર્ધારણ પ્રણાલી (Controlled Pricing System) હેઠળ આપવામાં આવે છે.
- ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો DAP આયાતકાર અને યુરિયાનો બીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક અને ઉપભોક્તા છે.
10. IRENA રિન્યુએબલ એનર્જી સ્ટેટિસ્ટિક્સ 2026: ભારત ત્રીજા સ્થાને
આંતરરાષ્ટ્રીય નવીનીકરણીય ઉર્જા એજન્સી (International Renewable Energy Agency – IRENA) એ ‘રિન્યુએબલ એનર્જી સ્ટેટિસ્ટિક્સ 2026’ રિપોર્ટ જારી કર્યો છે. આ રિપોર્ટ મુજબ, ભારતે બ્રાઝિલ ને પાછળ છોડીને નવીનીકરણીય ઉર્જા ક્ષમતામાં વિશ્વ રેન્કિંગમાં ત્રીજું સ્થાન મેળવ્યું છે.
વૈશ્વિક રેન્કિંગ:
| ક્રમ | દેશ | ક્ષમતા (GW) |
| 1 | ચીન | 2258.02 |
| 2 | યુએસએ | 467.92 |
| 3 | ભારત | 250.52 |
ભારતના આંકડા (માર્ચ 2026 સુધી):
- કુલ બિન-જીવાશ્મ ક્ષમતા (Non-fossil Capacity): 283.46 GW
- નવીનીકરણીય ઉર્જા (Renewable Energy): 274.68 GW
- FY 2025-26 માં ક્ષમતા વધારો: 55.29 GW (રેકોર્ડ)
ઉર્જા મિશ્રણ (Energy Mix):
| સ્ત્રોત | ક્ષમતા (GW) |
| સૌર (Solar) | 150.26 |
| પવન (Wind) | 56.09 |
| મોટી જળવિદ્યુત (Large Hydro) | 51.41 |
| નાની જળવિદ્યુત (Small Hydro) | 5.17 |
મહત્વપૂર્ણ નોંધ:
- ભારતે FY 2024-25 માં 6.05 GW પવન ઉર્જા ક્ષમતા ઉમેરીને નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. પવન ઉર્જા સ્થાપિત ક્ષમતામાં ભારત વિશ્વમાં 4થા સ્થાને છે (ચીન, યુએસએ અને જર્મની પછી).
IRENA વિશે:
- મુખ્યાલય: અબુ ધાબી, UAE
- સ્થાપના: 2009
માર્ગદર્શિકા – મહત્વપૂર્ણ યાદ રાખવા જેવા મુદ્દાઓ
| 1 | IEVP 2026 | ECI દ્વારા, 23 દેશો, EVM-VVPAT નું અવલોકન |
| 2 | ECI સ્થાપના | 25 જાન્યુઆરી 1950, અનુચ્છેદ 324-329 |
| 3 | NHAI આરોગ્ય વન | 36 પ્રજાતિઓ, 11 રાજ્યોમાં, 62.8 હેક્ટર, 67,462 વૃક્ષો |
| 4 | તેલંગાણા | કેન્સરને ‘નોટિફાયેબલ ડિસીઝ’ જાહેર |
| 5 | COP33 | ભારતે મેજબાનીમાંથી નામ પાછું ખેંચ્યું, છેલ્લે 2002માં COP8 નવી દિલ્હીમાં |
| 6 | UNFCCC | 1992, મુખ્યાલય: બોન (જર્મની) |
| 7 | વિશ્વ હોમિયોપેથી દિવસ | 10 એપ્રિલ, 2026 થીમ: “Homoeopathy For Sustainable Health” |
| 8 | ભોપાલ RPO | બ્રેલી અને સાંકેતિક ભાષા સેવાઓ આપનારું પ્રથમ RPO |
| 9 | RPL 2026 | હૈદરાબાદ, 16-28 જૂન, Rugby 7s |
| 10 | નાસકોમ ફાઉન્ડેશન | નવા ચેરપર્સન: યુ.બી. પ્રવીણ રાવ |
| 11 | NBS યોજના | 1 એપ્રિલ 2010થી, ખરીફ 2026: ₹41,533.81 કરોડ |
| 12 | IRENA રિપોર્ટ | ભારત ત્રીજા સ્થાને (250.52 GW), સૌર (150.26 GW) |
આજના કરંટ અફેર્સ ના MCQ પ્રશ્નો
પ્રશ્ન 1: ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) દ્વારા કયા કાર્યક્રમની શરૂઆત કરવામાં આવી છે, જેમાં 23 દેશોના પ્રતિનિધિઓ ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયાનો અભ્યાસ કરશે?
A) Global Election Watch 2026
B) International Election Visitors’ Programme (IEVP) 2026
C) World Democracy Festival 2026
D) ECI Global Outreach Programme 2026
જવાબ: B) International Election Visitors’ Programme (IEVP) 2026
પ્રશ્ન 2: NHAI એ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના કિનારા પર ઔષધીય વૃક્ષો રોપવા માટે કઈ નવી પહેલ શરૂ કરી છે?
A) ગ્રીન હાઈવે
B) આયુષ વાટિકા
C) સંજીવની પાથ
D) આરોગ્ય વન
જવાબ: D) આરોગ્ય વન
પ્રશ્ન 3: કઈ રાજ્ય સરકારે તાજેતરમાં કેન્સરને ‘નોટિફાયેબલ ડિસીઝ’ જાહેર કર્યું છે?
A) કર્ણાટક
B) તેલંગાણા
C) તમિલનાડુ
D) કેરળ
જવાબ: B) તેલંગાણા
પ્રશ્ન 4: ભારતે 2028માં યોજાનારા કયા સંમેલનની મેજબાની કરવાની પોતાની દાવેદારી પાછી ખેંચી લીધી છે?
A) સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આબોહવા શિખર સંમેલન (COP33)
B) UN Climate Action Summit
C) BIMSTEC Summit
D) SAARC Summit
જવાબ: A) સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આબોહવા શિખર સંમેલન (COP33)
પ્રશ્ન 5: “વિશ્વ હોમિયોપેથી દિવસ” ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A) 5 એપ્રિલ
B) 7 એપ્રિલ
C) 10 એપ્રિલ
D) 15 એપ્રિલ
જવાબ: C) 10 એપ્રિલ
પ્રશ્ન 6: ભારતમાં પ્રથમ વખત બ્રેલી લિપિ અને સાંકેતિક ભાષા સેવાઓ કયા પ્રાદેશિક પાસપોર્ટ કાર્યાલય (RPO) દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી?
A) RPO દિલ્હી
B) RPO મુંબઈ
C) RPO ચેન્નઈ
D) RPO ભોપાલ
જવાબ: D) RPO ભોપાલ
પ્રશ્ન 7: Rugby Premier League (RPL) 2026 નું બીજું સંસ્કરણ કયા શહેરમાં આયોજિત થશે?
A) મુંબઈ
B) હૈદરાબાદ
C) બેંગલુરુ
D) નવી દિલ્હી
જવાબ: B) હૈદરાબાદ
પ્રશ્ન 8: નાસકોમ ફાઉન્ડેશનના નવા ચેરપર્સન તરીકે કોને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે?
A) યુ.બી. પ્રવીણ રાવ
B) રોસ્ટો રાવણન
C) દેબજાની ઘોષ
D) સલિલ પારેખ
જવાબ: A) યુ.બી. પ્રવીણ રાવ
પ્રશ્ન 9: કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ખરીફ સીઝન 2026 માટે ‘પોષક તત્વ આધારિત સબસિડી’ (NBS) હેઠળ કેટલી બજેટરી સહાયને મંજૂરી આપી છે?
A) ₹37,216.15 કરોડ
B) ₹41,533.81 કરોડ
C) ₹1,70,799 કરોડ
D) ₹45,000 કરોડ
જવાબ: B) ₹41,533.81 કરોડ
પ્રશ્ન 10: ‘રિન્યુએબલ એનર્જી સ્ટેટિસ્ટિક્સ 2026’ અનુસાર, ભારતનો નવીનીકરણીય ઉર્જા સ્થાપિત ક્ષમતામાં વિશ્વમાં કયો રેન્ક છે?
A) બીજો
B) પાંચમો
C) ચોથો
D) ત્રીજો
જવાબ: D) ત્રીજો