મિત્રો, આજે 20 એપ્રિલ 2026ના રોજ ભારત અને વિશ્વમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની છે. આજના કરંટ અફેર્સ ખાસ કરીને GPSC, UPSC, SSC, Banking અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ લેખમાં આજના તમામ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સરળ અને વિગતવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
1. WWF રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર 2026: વનસ્પતિ વિજ્ઞાની એન. અલીમ યુસુફ સન્માનિત
કેરળના વનસ્પતિ વિજ્ઞાની એન. અલીમ યુસુફ (N. Alim Yusuf) ને WWF રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર 2026 (WWF National Award 2026) થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. આ સન્માન હૈદરાબાદ માં આયોજિત નેશનલ ECHO યુથ ઇનોવેશન સમિટ 2026 માં આપવામાં આવ્યું. આ પુરસ્કાર પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને પ્રકૃતિ બચાવવાના ક્ષેત્રમાં ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય કરનારાઓને સન્માનિત કરે છે.
પુરસ્કારનું કારણ: તેમને ‘NeophyteID’ નામનું AI-સંચાલિત મોબાઈલ એપ (AI-powered mobile app) વિકસાવવા બદલ આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો છે. આ એપ કેરળમાં લગભગ 100 આક્રમક વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ (Invasive Plant Species) ની ઓળખ કરવામાં સક્ષમ છે. આ પ્રોજેક્ટને આગળ વધારવા માટે તેમને WWF તરફથી ₹1.5 લાખ નો સીડ ગ્રાન્ટ (Seed Grant) પણ પ્રાપ્ત થયો છે.
આક્રમક વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ (Invasive Plant Species) શું છે?
- તે બાહ્ય પૌષ્ટિકો/જીવો છે જે સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડે છે.
- તે સ્થાનિક પ્રજાતિઓ (Native Species) ને સ્થાનાંતરિત કરી દે છે.
- તે જૈવવિવિધતા (Biodiversity) માટે મોટો ખતરો છે.
WWF (વર્લ્ડ વાઇડ ફંડ ફોર નેચર) વિશે:
- ઉદ્દેશ્ય: પ્રકૃતિ અને વન્યજીવનું રક્ષણ કરવું
- સ્થાપના: 1961
- મુખ્યાલય: ગ્લાન્ડ, સ્વિટ્ઝરલેન્ડ
2. હરિવંશ નારાયણ સિંહ લગાતાર ત્રીજી વખત રાજ્યસભાના ઉપસભાપતિ બન્યા
હરિવંશ નારાયણ સિંહ (Harivansh Narayan Singh) ને લગાતાર ત્રીજી વખત રાજ્યસભાના ઉપસભાપતિ (Deputy Chairman) તરીકે નિર્વિરોધ (Uncontested) ચૂંટવામાં આવ્યા છે. તેમનો પાછલો કાર્યકાળ 9 એપ્રિલ 2026 ના રોજ સમાપ્ત થયો હતો, ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ દ્રોપદી મુર્મુ એ તેમને ફરીથી ઉચ્ચ સદન માટે નોમિનેટેડ સભ્ય (Nominated Member) તરીકે નામાંકિત કર્યા હતા.
મહત્વપૂર્ણ તથ્યો:
- તેમને ઉપસભાપતિ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ (Motion) સદનના નેતા જે.પી. નડ્ડા (J. P. Nadda) એ રજૂ કર્યો હતો.
- હરિવંશ આ પદ પર પહોંચનારા પ્રથમ નોમિનેટેડ સભ્ય (First Nominated Member) છે.
- તેઓ પ્રથમ બિન-કોંગ્રેસ નેતા (First Non-congress Leader) છે જે આ પદ પર લગાતાર 3 વખત ચૂંટાયા છે.
- નજમા હેપ્તુલ્લા (Najma Heptulla) પછી તેઓ બીજા વ્યક્તિ છે જે 3 વખત ઉપસભાપતિ બન્યા છે.
ઉપસભાપતિની ભૂમિકા (Role of Deputy Chairman):
- આ પદ રાજ્યસભાનું પ્રેસાઇડિંગ ઓફિસર (Presiding Officer) છે (સભાપતિની ગેરહાજરીમાં).
- તેની ચૂંટણી રાજ્યસભાના સભ્યો દ્વારા કરવામાં આવે છે.
- સંવિધાનના અનુચ્છેદ 89 (Article 89) મુજબ, રાજ્યસભા પોતાના સભ્યોમાંથી એકને ઉપસભાપતિ તરીકે ચૂંટે છે.
3. મેઘાલય દ્વારા ખાસી અને ગારો ભાષાઓને સત્તાવાર ભાષાનો દરજ્જો
મેઘાલય રાજ્ય કેબિનેટ (Meghalaya State Cabinet) એ ખાસી (Khasi) અને ગારો (Garo) ભાષાઓને સત્તાવાર ભાષા (Official Language) નો દરજ્જો આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. કેબિનેટ એ મેઘાલય સત્તાવાર ભાષા અધ્યાદેશ, 2026 (Meghalaya Official Languages Ordinance, 2026) ને મંજૂરી આપી છે. આ નવો અધ્યાદેશ જૂના મેઘાલય રાજ્ય ભાષા અધિનિયમ, 2005 (Meghalaya State Language Act, 2005) ને રદ્દ (Repeal) કરશે, જેમાં અંગ્રેજી એકમાત્ર સત્તાવાર ભાષા હતી.
અસર: હવે સરકારી સંદેશાવ્યવહાર, વહીવટ અને પરીક્ષાઓમાં ખાસી અને ગારો ભાષાઓનો ઉપયોગ વધશે.
બંધારણીય જોગવાઈ:
- અનુચ્છેદ 345 (Article 345): રાજ્ય વિધાનસભાને રાજ્યના સત્તાવાર હેતુઓ માટે એક અથવા વધુ ભાષાઓ (અથવા હિન્દી) અપનાવવાનો અધિકાર આપે છે.
4. સયાની ગુપ્તા હાર્વર્ડ સાઉથ એશિયન ‘પર્સન ઓફ ધ ઇયર 2026’
બોલીવુડ અભિનેત્રી સયાની ગુપ્તા (Sayani Gupta) ને હાર્વર્ડ સાઉથ એશિયન ‘પર્સન ઓફ ધ ઇયર’ 2026 (Harvard South Asian ‘Person of the Year’ Award 2026) થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. આ સન્માન હાર્વર્ડ સાઉથ એશિયન એસોસિએશન (Harvard South Asian Association) દ્વારા આપવામાં આવે છે. તેમને સ્ટોરીટેલિંગ, સિનેમા અને દક્ષિણ એશિયન ઓળખને વૈશ્વિક સ્તરે શ્રેષ્ઠ રીતે રજૂ કરવા બદલ આ સન્માન આપવામાં આવ્યું છે. 2025 માં આ સન્માન પ્રખ્યાત શેફ વિકાસ ખન્ના ને પ્રદાન કરવામાં આવ્યો હતો. લેખિકા-દિગ્દર્શક તરીકે સયાની ગુપ્તાની પ્રથમ શોર્ટ ફિલ્મ “આસમાની” નું પ્રીમિયર એપ્રિલ 2026માં વર્લ્ડ ફેસ્ટ-હ્યુસ્ટન ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ માં થશે.
હાર્વર્ડ સાઉથ એશિયન એસોસિએશન વિશે:
- તે હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીની એક મુખ્ય વિદ્યાર્થી-સંચાલિત સંસ્થા (Student-led Organization) છે.
- તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દક્ષિણ એશિયન સંસ્કૃતિ, વારસો અને જાહેર જીવનમાં દક્ષિણ એશિયન ઓળખને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી વિશે:
- સ્થાપના: 1636
- સ્થાન: કેમ્બ્રિજ, મેસેચ્યુસેટ્સ (યુએસએ)
5. વિશ્વ બેંકની ‘વોટર ફોરવર્ડ’ પહેલ
વિશ્વ બેંક (World Bank) ના પ્રમુખ અજય બંગા (Ajay Banga) એ ‘વોટર ફોરવર્ડ (Water Forward)’ પહેલની ઘોષણા કરી છે. આ વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મનો ઉદ્દેશ્ય 2030 સુધીમાં વિશ્વભરના 1 બિલિયન (100 કરોડ) લોકો માટે જળ સુરક્ષા (Water Security) માં સુધારો કરવાનો છે. વિશ્વમાં લગભગ 4 અબજ લોકો પાણીની અછતથી જૂઝી રહ્યા છે. આ સમસ્યાને હલ કરવા માટે આ પહેલ શરૂ કરવામાં આવી છે. આ પહેલ “કન્ટ્રી-લેડ વોટર કોમ્પેક્ટ્સ (Country-led Water Compacts)” ફ્રેમવર્ક પર આધારિત છે. આ પ્લેટફોર્મ મુખ્યત્વે ત્રણ સ્તંભો (Pillars) પર કામ કરશે: વોટર ફોર પીપલ, વોટર ફોર ફૂડ, અને વોટર ફોર ધ પ્લેનેટ.
વિશ્વ બેંક જૂથ (World Bank Group) વિશે:
- સ્થાપના: 1944
- મુખ્યાલય: વોશિંગ્ટન ડી.સી., યુએસએ
- પ્રમુખ: અજય બંગા (Ajay Banga)
6. ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ નારાયણ રામચંદ્રનનું નિધન
ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘ (Indian Olympic Association – IOA) ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ નારાયણ રામચંદ્રન (Narayana Ramachandran) નું 77 વર્ષ ની ઉંમરે નિધન થયું. તે 2014થી 2017 સુધી IOA ના અધ્યક્ષ રહ્યા. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ જ 14 મહિનાના પ્રતિબંધ (Ban) પછી IOA ને ફરીથી ઓલિમ્પિક બહાલી (Olympic Reinstatement) મળી હતી. તે વર્લ્ડ સ્ક્વોશ ફેડરેશન (WSF) ના પ્રમુખ (2008-2016) પણ રહ્યા અને IOC-માન્યતા પ્રાપ્ત આંતરરાષ્ટ્રીય ફેડરેશનનું નેતૃત્વ કરનારા પ્રથમ ભારતીય બન્યા. તાજેતરમાં જ તે વર્લ્ડ સ્ક્વોશ ફેડરેશનના પ્રથમ માનદ આજીવન સભ્ય (First Honorary Life Member) બન્યા હતા.
7. બોલ્ડર્સ ક્લાસિક 2026: શુભંકર શર્માની જીત
ભારતીય ગોલ્ફર શુભંકર શર્મા (Shubhankar Sharma) એ હૈદરાબાદના બોલ્ડર હિલ્સ ગોલ્ફ એન્ડ કન્ટ્રી ક્લબ માં આયોજિત બોલ્ડર્સ ક્લાસિક 2026 (Boulders Classic 2026) જીતીને શાનદાર વાપસી કરી. આ એક ઘરેલું (રાષ્ટ્રીય સ્તરનું) ટૂર્નામેન્ટ હતું, જે DP વર્લ્ડ PGTI હેઠળ યોજાયું હતું. આ ટૂર્નામેન્ટ પ્રોફેશનલ ગોલ્ફ ટૂર ઓફ ઇન્ડિયા (PGTI) સર્કિટનો ભાગ હતો. આ સમગ્ર ટૂર્નામેન્ટની કુલ પ્રાઇઝ મની ₹1 કરોડ હતી, જેમાંથી વિજેતા શુભંકર શર્માને ₹15 લાખ મળ્યા. શુભંકર શર્મા ચંદીગઢ ના રહેવાસી 29 વર્ષીય ભારતીય ગોલ્ફર છે.
પ્રોફેશનલ ગોલ્ફ ટૂર ઓફ ઇન્ડિયા (PGTI) વિશે:
- ભારતમાં વ્યાવસાયિક ગોલ્ફરો માટે ગવર્નિંગ બોડી (Governing Body) છે.
- સ્થાપના: 2006
- મુખ્યાલય: નવી દિલ્હી
8. વિશ્વ લીવર દિવસ (World Liver Day) – 19 એપ્રિલ
વિશ્વ લીવર દિવસ (World Liver Day) દર વર્ષે 19 એપ્રિલ ના રોજ મનાવવામાં આવે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય લીવર સંબંધિત બીમારીઓ, તેમના કારણો અને બચાવ વિશે વૈશ્વિક સ્તરે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. 2026ની થીમ છે: “Solid Habits, Strong Liver” (મજબૂત આદતો, મજબૂત લીવર). તેની શરૂઆત EASL (European Association for the Study of the Liver) દ્વારા 2010 માં કરવામાં આવી હતી. 19 એપ્રિલ નો દિવસ EASL ની સ્થાપના (1966) ની યાદમાં પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો. વિશ્વમાં લગભગ 1/3 પુખ્ત વયના લોકો MASLD (મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-એસોસિએટેડ સ્ટીટોટિક લીવર ડિસીઝ) થી પ્રભાવિત છે. દર વર્ષે લગભગ 20 લાખ લોકો લીવર રોગથી મૃત્યુ પામે છે.
9. દહેજ નિષેધ અધિનિયમ (Dowry Prohibition Act) પર સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો
દહેજ નિષેધ અધિનિયમ (Dowry Prohibition Act) ભારતમાં 1961 માં લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આ અધિનિયમના પ્રાવધાનો સંબંધિત સુપ્રીમ કોર્ટ એ એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું કે હવે જો કોઈ પત્ની પોતાના પતિ પર દહેજનો કેસ કરે છે, તો પોલીસ અથવા પતિ પક્ષ તે મહિલા સામે ‘દહેજ આપવા’ નો કાઉન્ટર કેસ (Counter Case) કરી શકશે નહીં. કોર્ટે કહ્યું કે પીડિત મહિલાને કલમ 7(3) (Section 7(3)) હેઠળ રક્ષણ મળ્યું છે. તે ડર્યા વિના પોતાની ફરિયાદ કરી શકે છે.
દહેજ નિષેધ અધિનિયમ વિશે:
- શરૂઆત: 1 જુલાઈ 1961
- આ કાયદો સંસદની પ્રથમ સંયુક્ત બેઠક (First Joint Sitting) માં પસાર થયો હતો.
- 1984 અને 1986 માં સંશોધનો દ્વારા આ કાયદાને વધુ સશક્ત બનાવવામાં આવ્યો.
- કલમ 3 (Section 3): આ કાયદામાં દહેજ લેવું અને આપવું બંને ગેરકાયદેસર છે, પરંતુ કોર્ટે કહ્યું કે પીડિતાને ગુનેગાર નહીં ગણવામાં આવે.
- કલમ 406 (Section 406 – Stree-dhan): જો પતિ અથવા તેના સંબંધીઓ સ્ત્રીનું સ્ત્રીધન (દાગીના, પૈસા, ભેટ) પરત નથી કરતા, તો તેમના પર ફોજદારી વિશ્વાસ ભંગ (Criminal Breach of Trust) નો કેસ દાખલ થશે.
10. T20 આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં સ્મૃતિ મંધાનાનો નવો રેકોર્ડ
સ્મૃતિ મંધાના (Smriti Mandhana) ભારત માટે T20 આંતરરાષ્ટ્રીય (T20 International) ક્રિકેટમાં સૌથી વધુ રન બનાવનારી ખેલાડી બની ગઈ છે. તેમણે ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન રોહિત શર્મા ના 4231 રન (159 મેચ) ના રેકોર્ડને પાછળ છોડી દીધો છે. તેઓ હવે 4,244 રન સાથે ભારત માટે T20I માં સૌથી વધુ રન બનાવનારી ખેલાડી છે. આ સિદ્ધિ તેમણે દક્ષિણ આફ્રિકા સામે ડરબન (કિંગ્સમીડ) માં રમાયેલા પ્રથમ T20I મેચ (18 એપ્રિલ 2026) દરમિયાન હાંસલ કરી.
આંકડાકીય માહિતી:
- સ્મૃતિ મંધાનાનો નવો સ્કોર: 161 મેચ (155 પારીઓ) માં 4,244 રન
- વૈશ્વિક સ્તરે (મહિલા T20I): તેઓ ન્યુઝીલેન્ડની સુઝી બેટ્સ (4,717 રન) પછી વિશ્વમાં બીજા સ્થાને છે.
- પુરુષ T20I માં સૌથી વધુ રન: પાકિસ્તાનના બાબર આઝમ (4,596 રન)
માર્ગદર્શિકા – મહત્વપૂર્ણ યાદ રાખવા જેવા મુદ્દાઓ
| ક્રમ | મુદ્દો | વિગત |
|---|---|---|
| 1 | WWF રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર 2026 | એન. અલીમ યુસુફ (કેરળ), NeophyteID એપ (AI-based) |
| 2 | WWF સ્થાપના | 1961, મુખ્યાલય: ગ્લાન્ડ, સ્વિટ્ઝરલેન્ડ |
| 3 | રાજ્યસભાના ઉપસભાપતિ | હરિવંશ નારાયણ સિંહ (લગાતાર ત્રીજી વખત) |
| 4 | અનુચ્છેદ 89 | રાજ્યસભાના ઉપસભાપતિની ચૂંટણી |
| 5 | મેઘાલય સત્તાવાર ભાષા | ખાસી અને ગારો (અંગ્રેજી સાથે) |
| 6 | અનુચ્છેદ 345 | રાજ્યોને સત્તાવાર ભાષા અપનાવવાનો અધિકાર |
| 7 | હાર્વર્ડ સાઉથ એશિયન પર્સન ઓફ ધ ઇયર | સયાની ગુપ્તા, 2025: વિકાસ ખન્ના |
| 8 | વિશ્વ બેંકની વોટર ફોરવર્ડ પહેલ | 2030 સુધી 1 બિલિયન લોકો માટે જળ સુરક્ષા |
| 9 | નારાયણ રામચંદ્રન | IOA ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ, WSF ના પ્રથમ માનદ આજીવન સભ્ય |
| 10 | બોલ્ડર્સ ક્લાસિક 2026 | શુભંકર શર્મા, PGTI |
| 11 | વિશ્વ લીવર દિવસ | 19 એપ્રિલ, 2026 થીમ: “Solid Habits, Strong Liver” |
| 12 | દહેજ નિષેધ અધિનિયમ | 1961માં લાગુ, સુપ્રીમ કોર્ટનો નવો ચુકાદો |
| 13 | T20I માં સ્મૃતિ મંધાના | 4,244 રન (ભારત માટે સૌથી વધુ), વિશ્વમાં બીજા ક્રમે |
MCQ – તમારા જ્ઞાનની કસોટી કરો
પ્રશ્ન 1: WWF રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર 2026 થી કયા ભારતીય વનસ્પતિ વિજ્ઞાનીને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે?
A) ડૉ. એમ. એસ. સ્વામીનાથન
B) એન. અલીમ યુસુફ
C) જાધવ પાયેંગ
D) વંદના શિવા
જવાબ: B) એન. અલીમ યુસુફ
પ્રશ્ન 2: રાજ્યસભાના ઉપસભાપતિ (Deputy Chairman) તરીકે લગાતાર ત્રીજી વખત કોણ નિર્વાચિત થયા છે?
A) જગદીપ ધનખડ
B) પી.જે. કુરિયન
C) મલ્લિકાર્જુન ખડગે
D) હરિવંશ નારાયણ સિંહ
જવાબ: D) હરિવંશ નારાયણ સિંહ
પ્રશ્ન 3: કયા ઉત્તર-પૂર્વી રાજ્યએ ખાસી અને ગારો ભાષાઓને સત્તાવાર વહીવટી માન્યતા આપી છે?
A) આસામ
B) મેઘાલય
C) મણિપુર
D) મિઝોરમ
જવાબ: B) મેઘાલય
પ્રશ્ન 4: હાર્વર્ડ સાઉથ એશિયન એસોસિએશન દ્વારા 2026ના ‘પર્સન ઓફ ધ ઇયર’ તરીકે કોને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે?
A) આલિયા ભટ્ટ
B) દીપિકા પાદુકોણ
C) પ્રિયંકા ચોપરા
D) સયાની ગુપ્તા
જવાબ: D) સયાની ગુપ્તા
પ્રશ્ન 5: 2030 સુધી 1 બિલિયન લોકો માટે જળ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે “વોટર ફોરવર્ડ” પહેલ કઈ સંસ્થા દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી છે?
A) IMF
B) UNESCO
C) વિશ્વ બેંક (World Bank)
D) WHO
જવાબ: C) વિશ્વ બેંક
પ્રશ્ન 6: એન. રામચંદ્રન, જેમનું તાજેતરમાં નિધન થયું, તેઓ કઈ સંસ્થાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ હતા?
A) આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સમિતિ
B) ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘ (IOA)
C) BCCI
D) ભારતીય રમત સત્તા મંડળ
જવાબ: B) ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘ (IOA)
પ્રશ્ન 7: હૈદરાબાદમાં આયોજિત પ્રથમ ‘બોલ્ડર્સ ક્લાસિક 2026’ ગોલ્ફ ટૂર્નામેન્ટનો ખિતાબ કોણે જીત્યો છે?
A) અનિર્બાન લાહિડી
B) મનુ ગંડાસ
C) શુભંકર શર્મા
D) રશીદ ખાન
જવાબ: C) શુભંકર શર્મા
પ્રશ્ન 8: વિશ્વ લીવર દિવસ દર વર્ષે ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A) 20 એપ્રિલ
B) 17 એપ્રિલ
C) 19 એપ્રિલ
D) 18 એપ્રિલ
જવાબ: C) 19 એપ્રિલ
પ્રશ્ન 9: તાજેતરમાં ચર્ચામાં રહેલો ‘દહેજ નિષેધ અધિનિયમ’ ભારતમાં કયા વર્ષમાં લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો?
A) 1951
B) 1961
C) 1971
D) 1981
જવાબ: B) 1961
પ્રશ્ન 10: T20 આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં ભારત માટે સૌથી વધુ રન બનાવનારી ખેલાડી (પુરુષ અને મહિલા બંનેમાં) કોણ બની છે?
A) વિરાટ કોહલી
B) હરમનપ્રીત કૌર
C) સ્મૃતિ મંધાના
D) સૂર્યકુમાર યાદવ
જવાબ: C) સ્મૃતિ મંધાના