5 જાન્યુઆરી 2026 કરંટ અફેર્સ | સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા

રાષ્ટ્રીય સમાચાર (National News)

1. પીપ્રહવા બૌદ્ધ અવશેષોનું પ્રદર્શન 

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દિલ્હીમાં પીપ્રહવા બૌદ્ધ અવશેષોના પ્રદર્શનનું ઉદ્ઘાટન કર્યું.

મહત્વપૂર્ણ તથ્યો:

• સ્થળ: પીપ્રહવા, સિદ્ધાર્થનગર જિલ્લો, ઉત્તર પ્રદેશ
• પ્રાચીન નામ: કપિલવસ્તુ (ભગવાન બુદ્ધના બાળપણનું સ્થળ)
• શોધ: 1898માં વિલિયમ ક્લોકસ્ટન પેપે દ્વારા
• મહત્વ: આ અવશેષો એક સદી બાદ ભારત પરત લાવવામાં આવ્યા
• પરત લાવવામાં સહયોગ: ગોદરેજ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ ગ્રુપ

2. ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો ચોખા ઉત્પાદક દેશ બન્યો 

કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જાહેરાત કરી કે ભારતે ચોખા ઉત્પાદનમાં ચીનને પાછળ છોડી દીધું છે.

આંકડાકીય માહિતી:

• ભારતનું ઉત્પાદન: 150.18 મિલિયન ટન (2024-25)
• ચીનનું ઉત્પાદન: 145.28 મિલિયન ટન
• નવી જાતોનું વિમોચન: 25 પાકોની 184 નવી જાતો
  • 122 અનાજ
  • 24 કપાસ (22 બીટી કપાસ)
  • 13 તેલીબિયાં
  • 11 ચારો પાક
  • 6 દાળો અને 6 શેરડીની જાતો

3. વિકસિત ભારત – ગ્રામ ગેરંટી યોજના 

કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે તમિલનાડુના ઈરોડમાં ખેડૂતોને સંબોધતા જણાવ્યું:

• નવી યોજના: વિકસિત ભારત – ગ્રામ ગેરંટી યોજના (Viksit Bharat – G RAM G Act)
• ઉદ્દેશ્ય: મનરેગા યોજનામાં પારદર્શિતા લાવવી
• હેતુ: રોજગાર અને આજીવિકાની ગેરંટી

4. સુરત બન્યું ભારતનું પ્રથમ ઝૂંપડપટ્ટી-મુક્ત શહેર 

ગુજરાતના સુરત શહેરે ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે.

• પ્રાપ્તિ: ભારતનું પ્રથમ ઝૂંપડપટ્ટી-મુક્ત (Slum-free) શહેર
• યોજના: પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના (PMAY) 2015-2022
• લાભાર્થીઓ: લગભગ 70 લાખ રહેવાસીઓ

5. ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનમાં છ ગણો વધારો 

કેન્દ્રીય ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે સોશિયલ મીડિયા પર જાણકારી આપી:

• ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન: છ ગણું વધ્યું
• નિકાસ: આઠ ગણી વધી (છેલ્લા 11 વર્ષમાં)
• એપલ શિપમેન્ટ: 50 બિલિયન યુએસ ડોલરના મોબાઈલ ફોનની શિપમેન્ટ

ન્યાયતંત્ર અને નિમણૂંકો (Judiciary & Appointments)

6. ઝારખંડ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશની નિમણૂંક 

રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ ન્યાયમૂર્તિ મહેશ શરદચંદ્ર સોનકની નિમણૂંકને મંજૂરી આપી.

• નામ: ન્યાયમૂર્તિ મહેશ શરદચંદ્ર સોનક
• પદ: ઝારખંડ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ
• હાલમાં: બોમ્બે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ
• પદગ્રહણ: 8 જાન્યુઆરી 2026

રમત-ગમત (Sports)

7. વિનસ વિલિયમ્સનો ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં રેકોર્ડ 

ટેનિસની દિગ્ગજ ખેલાડી વિનસ વિલિયમ્સ નવો રેકોર્ડ બનાવશે.

• ઉંમર: 45 વર્ષ
• રેકોર્ડ: ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન મેઈન ડ્રોમાં રમનાર સૌથી વયસ્ક મહિલા ખેલાડી
• પ્રવેશ: વાઈલ્ડકાર્ડ એન્ટ્રી
• ટૂર્નામેન્ટ: 18 જાન્યુઆરીથી શરૂ થશે
• અગાઉનો રેકોર્ડ: કિમિકો ડેટે (જાપાન) 2015માં 44 વર્ષની ઉંમરે રમ્યાં હતાં

મહત્વપૂર્ણ દિવસો (Important Days)

8. વિશ્વ બ્રેઈલ દિવસ (4 જાન્યુઆરી) 

• ઉદ્દેશ્ય: અંધ અને દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓ માટે બ્રેઈલ લિપીના મહત્વ વિશે જાગૃતિ ફેલાવવી
• શોધક: લુઈસ બ્રેઈલ (જન્મ: 4 જાન્યુઆરી 1809, ફ્રાન્સ)
• સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ઘોષણા: 2018માં, ઉજવણી 2019થી શરૂ

ઝડપી તથ્યો (Quick Facts) 

વિષય	મહત્વપૂર્ણ માહિતી
52મું G7 સમિટ	સ્થળ: ઈવિયન, ફ્રાન્સ (2026)
G7 સભ્ય દેશો	અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની, ઈટાલી, જાપાન, કેનેડા
ટાઈગર ડેથ 2025	કુલ 166 મોત (MPમાં 55, સૌથી વધુ)
ભારતમાં વાઘોની સંખ્યા	3,682 (વિશ્વના 75% વાઘ)
ગાન-ગાઈ તહેવાર	મણિપુર, આસામ, નાગાલેંડ (રોંગમેઈ જનજાતિ)
મોસ્પી નવું માસ્કોટ	“સાંખિકી” (ડેટા આધારિત શાસનને પ્રોત્સાહન)
તુર્કમેનિસ્તાન	રાજધાની: અશ્ગાબાત, ચલણ: માનત
સીડીએસ અનિલ ચૌહાન	કાર નિકોબારમાં નૌસેના બેઝનું ઉદ્ઘાટન

GPSC/UPSC સ્તરના વિધાનો-આધારિત પ્રશ્નો

પ્રશ્ન 1. ભારતીય રેલવેના વિદ્યુતીકરણ અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. નવેમ્બર 2025 સુધીમાં ભારતીય રેલવેએ તેના બ્રોડ-ગેજ નેટવર્કના લગભગ 99.2% ભાગનું વીજળીકરણ પૂર્ણ કર્યું છે.
2. ભારતમાં રેલવે વિદ્યુતીકરણની શરૂઆત 1950માં થઈ હતી.
3. વર્ષ 2019 થી 2025 દરમિયાન સરેરાશ વિદ્યુતીકરણની ગતિ વધીને 15 કિ.મી. પ્રતિદિન થઈ છે.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: B) 1 અને 3 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 2. ભારતીય રેલવેના વિદ્યુતીકરણ અને નવીકરણીય ઉર્જા અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. ભારતમાં પ્રથમ ઈલેક્ટ્રિક ટ્રેન બોમ્બે વિક્ટોરિયા ટર્મિનલ અને કર્લા હાર્બર વચ્ચે દોડી હતી.
2. 2025 સુધીમાં રેલવેની સૌર ઉર્જા ક્ષમતા 898 મેગાવોટ સુધી પહોંચી છે.
3. 2004 થી 2014 દરમિયાન વિદ્યુતીકરણની ગતિ સરેરાશ 15 કિ.મી. પ્રતિદિન હતી.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: A) 1 અને 2 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 3. ભારતના ચોખા ઉત્પાદન અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. ભારતે વર્ષ 2025માં 150.18 મિલિયન ટન ચોખાના ઉત્પાદન સાથે ચીનને પાછળ છોડી દીધું છે.
2. કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર સિંહ તોમરે આ જાહેરાત કરી હતી.
3. 2023-24ના આર્થિક સર્વેક્ષણ મુજબ તેલંગાણા, ઉત્તરપ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળ ટોચના ત્રણ ચોખા ઉત્પાદક રાજ્યો હતા.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: B) 1 અને 3 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 4. પીપ્રહવા બૌદ્ધ અવશેષો અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દિલ્હીના રાય પિથોરા સાંસ્કૃતિક સંકુલમાં આ અવશેષોના પ્રદર્શનનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું.
2. પ્રદર્શનનું શીર્ષક “બુદ્ધ: ધ લાઈટ ઓફ એશિયા” હતું.
3. ગોદરેજ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ ગ્રુપના સહયોગથી આ અવશેષો ભારત પરત લાવવામાં આવ્યા હતા.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: B) 1 અને 3 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 5. પીપ્રહવા અવશેષોના ઈતિહાસ અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. આ અવશેષોની શોધ વર્ષ 1898માં વિલિયમ ક્લોકસ્ટન પેપે દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
2. આ અવશેષો 2025માં હોંગકોંગમાં સોથબીઝ નીલામીમાંથી પરત લાવવામાં આવ્યા હતા.
3. આ અવશેષો માત્ર કોલકાતાના ઈન્ડિયન મ્યુઝિયમમાં જ સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા હતા.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: A) 1 અને 2 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 6. ભારતીય રેલવેમાં પ્રયોજાતી ટેકનોલોજી અને વિદ્યુતીકરણની પ્રગતિ અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. ઓટોમેટિક વાયરિંગ ટ્રેન અને યાંત્રિક OHE ફાઉન્ડેશન જેવી આધુનિક ટેક્નોલોજી અપનાવવામાં આવી છે.
2. સ્વતંત્રતા મળી ત્યાં સુધીમાં માત્ર 388 રૂટ કિલોમીટર રેલવે લાઈનનું વીજળીકરણ થયું હતું.
3. 2014માં રેલવેની સૌર ક્ષમતા 100 મેગાવોટ હતી.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: A) 1 અને 2 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 7. ભારતના ચોખા ઉત્પાદન અને ચીન સાથે સરખામણી અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. ચીનનું ચોખા ઉત્પાદન 2025માં 145.28 મિલિયન ટન હતું.
2. ભારતે ચીનને પાછળ છોડીને વિશ્વનો સૌથી મોટો ચોખા ઉત્પાદક દેશ બનવાનો રેકોર્ડ 2020માં જ બનાવી દીધો હતો.
3. આ સિદ્ધિ ઉચ્ચ ઉપજ આપતી બીજ જાતો અને સિંચાઈના વિસ્તાર સાથે સંકળાયેલી છે.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: B) 1 અને 3 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 8. પીપ્રહવા અવશેષોના પ્રદર્શન અને બૌદ્ધ વારસા અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. પ્રદર્શનનું નામ “ધ લાઈટ એન્ડ ધ લોટસ: રેલીક્સ ઓફ ધ અવેકન્ડ વન” હતું.
2. આ પ્રદર્શન બૌદ્ધ વારસાના રક્ષક તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત બનાવે છે.
3. આ અવશેષો 50 વર્ષ બાદ ભારત પરત લાવવામાં આવ્યા હતા.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: A) 1 અને 2 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 9. ભારતીય રેલવેના વિદ્યુતીકરણની ગતિ અને વિસ્તરણ અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. 2004 થી 2014 દરમિયાન વીજળીકરણની ગતિ 1.42 કિ.મી. પ્રતિદિન હતી.
2. 25 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સંપૂર્ણપણે વિદ્યુતીકૃત થઈ ચૂક્યા છે.
3. હજુ પણ લગભગ 10% રેલવે નેટવર્ક વિદ્યુતીકૃત થવાનું બાકી છે.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: A) 1 અને 2 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 10. ભારતના રેલવે ગેજના પ્રકારો અને ચોખા ઉત્પાદક રાજ્યો અંગે નીચે આપેલા વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. ભારતમાં બ્રોડ ગેજની પહોળાઈ 1.676 મીટર છે.
2. 2023-24માં સૌથી વધુ ચોખા ઉત્પાદન કરનાર રાજ્ય પશ્ચિમ બંગાળ હતું.
3. નેરો ગેજની પહોળાઈ 1.00 મીટર હોય છે.

યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
A) 1 અને 2 જ સાચા છે.
B) 1 અને 3 જ સાચા છે.
C) 2 અને 3 જ સાચા છે.
D) 1, 2 અને 3 બધા સાચા છે.

જવાબ: A) 1 અને 2 જ સાચા છે.

પ્રશ્ન 11. પીપ્રહવા બૌદ્ધ અવશેષો કયા રાજ્યમાં સ્થિત છે? 
A) બિહાર
B) ઉત્તર પ્રદેશ
C) મધ્ય પ્રદેશ
D) પશ્ચિમ બંગાળ

જવાબ: B) ઉત્તર પ્રદેશ (સિદ્ધાર્થનગર જિલ્લો)

પ્રશ્ન 12. ભારતે ચોખા ઉત્પાદનમાં કયા દેશને પાછળ છોડ્યો છે? 
A) થાઈલેન્ડ
B) વિયેતનામ
C) ચીન
D) બાંગ્લાદેશ

જવાબ: C) ચીન

પ્રશ્ન 13. વિકસિત ભારત – ગ્રામ ગેરંટી યોજના કઈ યોજનામાં પારદર્શિતા લાવવા માટે લાવવામાં આવી છે? 
A) પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ
B) મનરેગા
C) રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા યોજના
D) સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ યોજના

જવાબ: B) મનરેગા

પ્રશ્ન 14. ભારતનું પ્રથમ ઝૂંપડપટ્ટી-મુક્ત (Slum-free) શહેર કયું બન્યું છે? 
A) અમદાવાદ
B) મુંબઈ
C) સુરત
D) ઇન્દોર

જવાબ: C) સુરત

પ્રશ્ન 15. ઝારખંડ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે કોની નિમણૂંક કરવામાં આવી છે? 
A) ન્યાયમૂર્તિ રમેશ ચંદર દિમરી
B) ન્યાયમૂર્તિ નીરજા કુલવંત કલસન
C) ન્યાયમૂર્તિ મહેશ શરદચંદ્ર સોનક
D) ન્યાયમૂર્તિ દીપંકર દત્ત

જવાબ: C) ન્યાયમૂર્તિ મહેશ શરદચંદ્ર સોનક

પ્રશ્ન 16. ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં રમનાર સૌથી વયસ્ક મહિલા ખેલાડી કોણ બનશે? 
A) સેરેના વિલિયમ્સ
B) વિનસ વિલિયમ્સ
C) મારિયા શારાપોવા
D) કિમિકો ડેટે

જવાબ: B) વિનસ વિલિયમ્સ

પ્રશ્ન 17. વિશ્વ બ્રેઈલ દિવસ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે? 
A) 3 જાન્યુઆરી
B) 4 જાન્યુઆરી
C) 5 જાન્યુઆરી
D) 6 જાન્યુઆરી

જવાબ: B) 4 જાન્યુઆરી

પ્રશ્ન 18. 52મું G7 સમિટ કયા દેશમાં યોજાશે? 
A) કેનેડા
B) અમેરિકા
C) ફ્રાન્સ
D) જાપાન

જવાબ: C) ફ્રાન્સ