૧. વ્યાખ્યા (Definition)
Noun એ શબ્દ છે જે કોઈ વ્યક્તિ, સ્થળ, વસ્તુ, પ્રાણી અથવા વિચાર/ભાવના દર્શાવે છે.
ઉદા.
- વ્યક્તિ: Mahatma Gandhi, Meera, Teacher
- સ્થળ: Ahmedabad, Gujarat, School
- વસ્તુ: Table, Mobile, Book
- પ્રાણી: Dog, Lion, Cow
- ભાવ: Honesty, Happiness, Strength
૨. Noun ના પ્રકારો (Types of Noun)
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના પ્રશ્નો માટે આ વર્ગીકરણ ખૂબ જ મહત્વનું છે.
| પ્રકાર | વ્યાખ્યા | ઉદાહરણ |
|---|---|---|
| Common Noun (જાતિવાચક) | સમાન જાતિની કોઈ પણ વ્યક્તિ, સ્થળ કે વસ્તુ | City, Boy, River, Animal |
| Proper Noun (વ્યક્તિવાચક) | કોઈ ચોક્કસ વ્યક્તિ, સ્થળ, કે વસ્તુનું નામ (હંમેશા Capital letter થી શરૂ) | Gujarat, Narmada, Ahmedabad |
| Abstract Noun (ભાવવાચક) | જેનો આપણે અનુભવ કરી શકીએ, પણ સ્પર્શ ન કરી શકીએ; ગુણ, દશા, કે ભાવ | Kindness, Bravery, Childhood |
| Collective Noun (સમૂહવાચક) | વ્યક્તિઓ, પ્રાણીઓ, કે વસ્તુઓના સમૂહને દર્શાવતો એક શબ્દ | Team, Flock, Committee, Crowd |
| Material Noun (દ્રવ્યવાચક) | જે વસ્તુ જે ધાતુ, પ્રવાહી, કે રાસાયણિક દ્રવ્યથી બને | Gold, Water, Wood, Milk |
૩. Noun ની સંખ્યા (Number)
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષામાં Singular થી Plural બનાવવાના નિયમો વારંવાર પૂછાય છે.
Singular to Plural Rules (મહત્વના નિયમો)
| નિયમ | Singular | Plural |
|---|---|---|
| સામાન્ય રીતે ‘s’ ઉમેરો | Book, Pen | Books, Pens |
| s, sh, ch, x, o થી અંત થાય તો ‘es’ | Bus, Dish, Box, Mango | Buses, Dishes, Boxes, Mangoes |
| y પહેલા Consonant હોય તો y→ies | Baby, Lady, City | Babies, Ladies, Cities |
| y પહેલા Vowel હોય તો ‘s’ | Boy, Toy, Key | Boys, Toys, Keys |
| f/fe થી અંત, તો f→ves | Wife, Knife, Leaf | Wives, Knives, Leaves |
| અપવાદ (f→s જ) | Roof, Chief, Belief | Roofs, Chiefs, Beliefs |
| અંદરના સ્વર બદલાય | Man, Woman, Foot, Tooth | Men, Women, Feet, Teeth |
| Greek/Latin (ખાસ શબ્દો) | Criterion, Phenomenon, Radius | Criteria, Phenomena, Radii |
ખાસ નોંધ:
- Fish = Fish (સમાન), Fishes (વિવિધ જાતિઓ)
- Sheep, Deer, Species (Singular/Plural સરખા)
૪. Noun ની લિંગ (Gender)
પરીક્ષામાં Masculine-Feminine ના સંબંધિત પ્રશ્નો આવે છે.
| Masculine (પુરુષ) | Feminine (સ્ત્રી) |
|---|---|
| Actor | Actress |
| Lion | Lioness |
| Prince | Princess |
| Hero | Heroine |
| Cock | Hen |
| Husband | Wife |
| Father | Mother |
| Brother | Sister |
Common Gender (બંને માટે સમાન): Teacher, Doctor, Friend, Student, Child, Parent
Neuter Gender (નપુંસક): Table, Chair, Pen, Book
૫. Noun નો Case (કારક)
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષામાં Possessive Case (સંબંધ કારક) ખૂબ પૂછાય છે.
Possessive Case ના નિયમો:
| નિયમ | ઉદાહરણ |
|---|---|
| જીવંત વ્યક્તિ/પ્રાણીને ‘s | Rohan’s book, Cat’s tail |
| સજીવ, સંસ્થા, ગ્રહો | India’s flag, Sun’s rays |
| વાક્યમાં ‘of’ નો ઉપયોગ | The cover of the book |
| Plural ‘s’ હોય તો માત્ર Apostrophe | Boys’ hostel, Girls’ school |
| સંયુક્ત માલિકી (છેલ્લાને ‘s) | Sita and Geeta’s room |
| વ્યક્તિગત માલિકી (બંનેને ‘s) | Ram’s and Shyam’s cars |
૬. Noun સંબંધિત ભૂલો (Common Errors)
પરીક્ષામાં અયોગ્ય Noun ના ઉપયોગ પર આધારિત સુધારણા (Spotting Errors) આવે છે.
| ખોટું | સાચું | નિયમ |
|---|---|---|
| Ten advices | Ten pieces of advice | Advice (Uncountable) |
| A poetry | A poem | Poetry = સમૂહ |
| The sceneries are beautiful | The scenery is beautiful | Scenery (Uncountable) |
| Two dozens eggs | Two dozen eggs | Dozen/hundred/thousand (ચોક્કસ સંખ્યા સાથે Singular) |
| He gave a five-rupees note | He gave a five-rupee note | Compound adjective (Noun singular) |
| She is my cousin sister | She is my cousin | Cousin (Common Gender) |
| The jury were divided | The jury was unanimous / The jury were divided | Jury (Collective) – જો એકમતે → singular; જો અલગ અલગ → plural |
૭. ભૂતકાળના પરીક્ષા પ્રશ્નો (Past Exam Questions)
નીચે ગુજરાત સરકારની વિવિધ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં Noun Topic થી પૂછાયેલા વાસ્તવિક પ્રશ્નોના નમૂના છે.
Type 1: Singular to Plural
પ્રશ્ન: ‘Wife’ નો Plural શું થાય?
- (A) Wifes (B) Wives (C) Wive (D) Wife’s
જવાબ: (B) Wives
(ગુ. પોલીસ કોન્સ્ટેબલ, 2018)
પ્રશ્ન: ‘Criterion’ નો Plural શું?
- (A) Criterions (B) Criteria (C) Criterias (D) Critera
જવાબ: (B) Criteria
(GPSC Class 1-2, 2016)
Type 2: Countable vs Uncountable
પ્રશ્ન: Choose correct sentence.
- (A) I need a water. (B) I need a glass of water. (C) I need waters. (D) Water are needed.
જવાબ: (B) I need a glass of water.
(TET-1, 2019)
Type 3: Possessive Case
પ્રશ્ન: સાચું સ્વરૂપ કયું છે?
- (A) This is Sitas house. (B) This is Sita’s house. (C) This is house of Sita’s. (D) This is Sita house.
જવાબ: (B) This is Sita’s house.
(Bin Sachivalay Clerk, 2017)
Type 4: Collective Noun
પ્રશ્ન: ‘A ______ of ships’ – સાચો શબ્દ શું?
- (A) Fleet (B) Crowd (C) Pack (D) Herd
જવાબ: (A) Fleet
(GSSSB Talati, 2015)
Type 5: Gender
પ્રશ્ન: ‘Peacock’ નું Feminine શું?
- (A) Peahen (B) Peacockess (C) Pea-cock (D) Peafowl
જવાબ: (A) Peahen
(Gujarat High Court Clerk, 2020)
Type 6: Abstract Noun
પ્રશ્ન: ‘Kind’ થી Abstract Noun કયો?
- (A) Kindness (B) Kindly (C) Kindnessful (D) Kinden
જવાબ: (A) Kindness
(TAT Secondary, 2017)
Type 7: Error Spotting
પ્રશ્ન: ભૂલ શોધો: She gave me (A)/ many informations (B)/ about the project (C)/ No error (D)
જવાબ: (B) many informations → much information (Information uncountable)
(PSI Exam, 2019)
૮. પરીક્ષા ઉપયોગી ટીપ્સ (Exam Tips)
- Proper Noun પહેલાં ‘a/an’ નો ઉપયોગ ન થાય. (He is Shakespeare – સાચું; He is a Shakespeare – અર્થ બદલાય “જેવો”)
- Uncountable Noun (Water, Milk, Air, Rice, Knowledge, Furniture) ની સામે સંખ્યા ન આવે, પણ કન્ટેનર (Glass of, Bottle of, Kilo of) આવી શકે.
- Collective Noun સાથે Verb singular (જૂથ એક સાથે કાર્ય કરે) કે plural (સભ્યો અલગ-અલગ કાર્ય કરે) આવી શકે.
- Compound Noun (Mother-in-law) નો Plural: Mothers-in-law.
- આંકડા/માપ પહેલાં Noun singular: Five dozen (અપવાદ: Hundreds of people)
૯. અભ્યાસ માટે 20 ટેસ્ટ પ્રશ્નો (Self-Assessment)
નીચે આપેલા પ્રશ્નો જાતે જવાબ આપો (જવાબો અંતમાં આપેલા છે):
- Plural of ‘Child’ is _____.
- Plural of ‘Ox’ is _____.
- ‘Sheep’ no plural form is ______.
- ‘Datum’ no plural ______.
- Which is correct? (a) Two lacs (b) Two lakh (c) Two lakhs
- ‘He gave me a ten-rupees note.’ – is it correct? (Yes/No)
- ‘The ______ of singers performed well.’ (Collective noun)
- Feminine of ‘Bachelor’ is ______.
- Masculine of ‘Duck’ is ______.
- ‘Happiness’ is which type of noun? (Common/Proper/Abstract)
- ‘Army’ is which type of noun?
- ‘Gold’ is which type of noun?
- Possessive of ‘Women’ – correct form?
- Possessive of ‘Children’ – correct form?
- ‘The sceneries of Kashmir are beautiful.’ – Error? If yes, correct.
- Plural of ‘Passer-by’ is ______.
- Plural of ‘Mango’ is ______.
- Plural of ‘Hero’ is ______.
- ‘Cattle’ is used with singular or plural verb?
- ‘The jury ______ announced its verdict.’ (was/were)
જવાબો: 1. Children, 2. Oxen, 3. Sheep, 4. Data, 5. (b) Two lakh, 6. No (five-rupee note), 7. Choir/Chorus, 8. Spinster, 9. Drake, 10. Abstract, 11. Collective, 12. Material, 13. Women’s, 14. Children’s, 15. Scenery is beautiful, 16. Passers-by, 17. Mangoes, 18. Heroes, 19. Plural (Cattle are grazing), 20. was